انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 1 3 2018 11 18 پهنه‎بندی پتانسیل خطر وقوع سیلاب در حوضه‎ی آبریز مردق‌چای با استفاده از مدل ANP 39 56 77881 FA منصور خیری زاده دانشگاه تبریز جبرئیل ملکی دانشگاه تربیت مدرس حمید عمونیا دانشگاه تهران Journal Article 2018 11 18 سیلاب، یکی از پدیده‌های پیچیده و مخرب طبیعی است که هر ساله خسارت‎های فراوانی را به‎دنبال دارد. منطقه‎ی شمال‌غرب کشور، به‎دلیل داشتن اقلیمی نیمه‌خشک و کوهستانی و درنتیجه تغییرپذیری بالای بارش، ازجمله مناطقی است که در معرض سیلاب‌های مخرب قرار دارد. منطقه‎ی مورد مطالعه، حوضه‎ی آبریز مردق‌چای (موردو چای) در استان آذربایجان ‌شرقی است. برای انجام این پژوهش از روش‌های توصیفی، میدانی و تحلیلی استفاده شد. متغیرهای مورد بررسی شامل شیب، شماره‎ی منحنی (CN)، ارتفاع رواناب، شکل، تراکم زهکشی، سنگ‎شناسی و پوشش گیاهی حوضه هستند. لایه‎های اطلاعاتی در نرم‎افزارهای Arc GIS و ENVI تهیه شد. برای تعیین میزان اثر و وزن‌دهی به متغیرهای اصلی و طبقه‎های فرعی هر یک از متغیرها در رابطه با خطر وقوع سیلاب، از مدل ANP در قالب نرم‎افزار Super Decisions استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که عامل شیب با میزان 30/0 و ارتفاع رواناب سطح حوضه با میزان 28/0 در رابطه با رخداد سیلاب، از بیشترین میزان اهمیت و عوامل پوشش گیاهی (NDVI) و سنگ‎شناسی، به‎ترتیب با رقم 06/0 و 07/0 از کمترین میزان اهمیت برخوردار هستند. کمابیش در 32 درصد از سطح حوضه، خطر وقوع سیلاب بسیار زیاد و زیاد است که بیشتر در قسمت‌هایی از پایین‎دست حوضه واقع شده‌اند. این امر با وجود کاهش شیب، به‎دلیل برقراری ارتباطات درونی متغیرها و دخالت عواملی مانند شماره‎ی منحنی (CN) و ارتفاع رواناب بالا، فقر پوشش گیاهی و تراکم زهکشی نسبی بالا است که با توجه به استقرار نقاط سکونتگاهی در این محدوده، انجام اقداماتی برای کاهش خطر وقوع سیلاب در این قسمت از حوضه ضروری است. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77881_e6837ad360570164da615a7b55311b5d.pdf