انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 ارزیابی و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از مدل ویکور ( مطالعه‌ی موردی: حوضه آبخیز آق لاقان چای) 124 141 77975 FA عقیل مددی دانشگاه محقق اردبیلی عطا غفاری گیلانده دانشگاه محقق اردبیلی الناز پیروزی دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2018 11 18 زمین‌لغزش‌ها ازجمله مخاطرات طبیعی هستند که همه‌ساله موجب خسارات جانی و مالی زیاد، به‌ویژه در نواحی کوهستانی می‌شوند. حوضه آبخیز آق لاقان چای با داشتن چهره‌ی کوهستانی و با توجه به وضعیت زمین‌شناسی، لیتولوژی و اقلیمی، عمده شرایط لازم جهت شکل‌گیری حرکات لغزشی را دارد. این پدیده همه‌ساله موجب خسارات به مناطق مسکونی، تخریب راه ارتباطی، رسوب‌زایی گسترده و پر شدن مخزن سد یامچی و بستر رودخانه از رسوب می‌شود. بنابراین هدف تحقیق حاضر، سطح‌بندی حوضه‌ی آق لاقان چای ازلحاظ خطر زمین‌لغزش می-باشد. در این مطالعه ابتدا با بررسی‌های میدانی و مطالعه منابع، ده عامل شیب، جهت شیب، لیتولوژی، فاصله از جاده، فاصله از آبراهه، فاصله از گسل، فاصله از مناطق مسکونی، بارش، کاربری اراضی و خاک، به‌عنوان عوامل مؤثر برای ایجاد لغزش در منطقه شناسایی شدند. سپس لایه‌های اطلاعاتی در سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه گردید. تحلیل و مدل‌سازی نهایی، در محیط ادریسی، با استفاده از روش ویکور به‌عنوان یکی از روش‌های تحلیل تصمیم-گیری چند معیاره، انجام شد. درنهایت، نقشه پهنه‌بندی خطر زمین لغرش، در پنج رده با خطر بسیار کم تا خطر بسیار زیاد طبقه‌بندی گردید. طبق نتایج به‌دست‌آمده، 8 درصد از مساحت حوضه در طبقه بسیار پرخطر و 27 درصد نیز در طبقه پرخطر قرار دارد. همچنین، طبقات با خطر متوسط، کم‌خطر و بسیار کم‌خطر به ترتیب، 31، 25 و 9 درصد مساحت حوضه را تشکیل می‌دهد. به‌طور عمده مناطق بسیار پرخطر و پرخطر در قسمت کوهستانی شمال و جنوب غربی حوضه مطالعاتی، در سازندهایی با زیربنای سنگ سخت به همراه مواد رسوبی و سست سطحی، شیب‌های 35-20 درصد و مقدار بارش بالا (550-350 میلی‌متر) قرار دارند. به‌طورکلی نتایج مطالعه نشان می‌دهد که حوضه آق لاقان چای دارای توان بسیار بالا ازلحاظ رخداد حرکات لغزشی می‌باشد. لذا انجام اقدامات حفاظتی، آبخیزداری و مدیریتی در حوضه مطالعاتی ضروری به نظر می‌رسد. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77975_ed111f03e85f153a4ac9ea796b55fa44.pdf