انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 4 3 2018 11 18 تغییرات مکانی فرسایش‌پذیری خاک و عوامل مؤثر بر آن در بالادست سد سیوند 127 142 78007 FA یاسر استواری دانشگاه شهرکرد شجاع قربانی دشتکی دانشگاه شهرکرد حسینعلی بهرامی دانشگاه تربیت مدرس مهدی نادری دانشگاه شهرکرد مژگان عباسی دانشگاه شهرکرد Journal Article 2018 11 18 فرسایش­پذیری خاک یکی از عوامل مهم در تخمین درست مقدار فرسایش خاک و ارائه راهکارهای مبارزه با این پدیده است. اهداف این مطالعه، اندازه­گیری واقعی مقدار فرسایش­پذیری خاک ؛ مقایسه مقدار واقعی فرسایش‏پذیری با مقدار برآوردی توسط رابطه­ی ویشمایر و اسمیت (1978)؛ و تهیه نقشه تغییرات مکانی فرسایش­پذیری و پارامترهای مؤثر بر آن در منطقه بالادست سد سیوند واقع در استان فارس بود. برای این منظور،40 کرت استاندارد درشیب‌های 9% ایجاد و در طی یک سال مقدار هدر رفت خاک­ها حاصل از 4 رخداد بارندگی در این کرت­ها اندازه­­گیری شد. میانگین سالانه شاخص فرسایندگی از رابطه­ی اصلاح‌شده فورنیه محاسبه شد. نقشه­ها با استفاده از روش زمین­آماری کریجینگ و در محیط GIS ترسیم گردید. نتایج نشان داد که میانگین مقدار هدر رفت خاک در کرت­ها t ha−1 ya-1 8/5 و میانگین شاخص فرسایندگی باران MJ mm ha-1 h-1ya-1 7/255 بود. میانگین فرسایش­پذیری اندازه­گیری شده در کرت­های آزمایشی و برآوردی با استفاده از رابطه­ی ویشمایر و اسمیت به ترتیب t h MJ−1 014/0 و t h MJ−1030/0 شد که بر اساس، رابطه­ی ویشمایر و اسمیت در برآورد فرسایش­پذیری به‌طور میانگین مقدار این فاکتور را 2 برابر بیشتر از مقدار اندازه­گیری شده تخمین می‏زند. برای هر دو فرسایش­پذیری اندازه­گیری شده و برآورد شده مدل سمی­واریوگرام نمائی با دامنه تأثیر به ترتیب 3399 و 5439 متر بهترین برازش را داشت. درحالی‌که برای خصوصیات ماده‏آلی، کربنات کلسیم معادل، پایداری خاک­دانه­ها و نفوذپذیری که بیشترین همبستگی را با فرسایش­پذیری واقعی داشتند، مدل کروی واریوگرام بهترین توصیف را داشت. نقشه­های پهنه­بندی نشان داد که مقدار فرسایش‏پذیری از قسمت­های مرکزی و مسطح منطقه که تحت کشت گیاهان پوششی قرار دارد به سمت نواحی مرتفع حاشیه­ای که فاقد پوشش گیاهی مناسب  است افزایش می­یابد.  https://www.geomorphologyjournal.ir/article_78007_4de1d7c70adf53dc1fab7640efe5c5d1.pdf