انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 تحلیل و پهنه‌بندی خطر جریانات واریزه‌ای و مخروط‌های آن در منطقۀ کوهستانی پاوه 1 16 77967 FA سعید خضری دانشگاه کردستان محمد احمدی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه احمد محمدی مطلق دانشگاه کردستان Journal Article 2018 11 18 ناپایداری‌های دامنه‌ای ازجمله مخاطرات طبیعی هستند که زندگی انسان‌ها را مورد تهدید قرار می‌دهند. بسیاری از محققین ناپایداری‌های دامنه‌ای را مطالعه نموده‌اند، اما جریانات واریزه‌ای به‌عنوان مخاطره‌ای طبیعی، جدا از لغزش دامنه‌ای و سیلاب، کمتر موردتوجه قرارگرفته است. ریزش‌های سنگی، جریان‌های واریزه‌ای و جریانات بهمن برفی تهدیدکنندۀ خطوط ارتباطی، مناطق مسکونی و مراکز خدماتی و نیمه‌صنعتی در واحد کوهستانی شهرستان پاوه در استان کرمانشاه می‌باشند. این پژوهش به‌منظور ارزیابی و تحلیل مخروط‌های واریزه‌ای در ایجاد مخاطرات محیطی منطقه و تهیۀ نقشۀ خطر جریانات واریزه‌ای صورت گرفته است. مواد مورداستفاده در این تحقیق مدل رقومی ارتفاعی 30 متر منطقه، نقشه‌های زمین‌شناسی، نقشه‌های توپوگرافی و داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای لندست، عکس‌های هوایی و تصاویر Google Earth Pro و همچنین وسایل موردنیاز در مطالعات میدانی بوده است. مدل‌های ثانویه ( شیب، جهت دامنه، انحناء) نیز از مدل رقومی ارتفاعی اولیه استخراج گردیدند. در مرحله اول مخروط‌های واریزه‌ای با استفاده از عکس‌های هوایی و نرم‌افزارهای سنجش‌ازدور شناسایی شدند و بر روی نقشه مشخص گردیدند. سپس میزان جابه‌جایی واریزه‌ها و خصوصیات ژئومورفولوژیکی آن‌ها طی مطالعات میدانی بررسی گردید. در مرحله دوم لایه‌های اطلاعاتی مؤثر در ایجاد و جابه‌جایی مخروط‌های واریزه‌ای تهیه شد. سپس به‌منظور درک روابط لایه جریانات واریزه‌ای بر روی هرکدام از لایه‌های اطلاعاتی هم‌پوشانی گردید. در مرحله سوم بر اساس وزن هرکدام از فاکتورهای دخیل نقشۀ پهنه‌بندی خطر جریانات واریزه‌ای منطقه در پنج کلاس در محیط نرم‌افزارهای GIS تهیه شد. بر اساس نقشۀ پهنه‌بندی خطر: پهنه خطر خیلی زیاد 38/5 درصد، پهنه خطر زیاد 14/15، پهنه خطر متوسط 66/24، پهنه خطر کم 28/19و پهنه خطر خیلی کم 54/35 درصد منطقه را در برگرفته‌اند. در پهنه‌بندی وقوع حرکت واریزه‌ها از مدل رگرسیون لجستیک استفاده شد. برای شناسایی عوامل مؤثر در وقوع جریانات واریزه‌ای و تعیین ضرایب آن‌ها، فاکتورهای شناسایی‌شده منطقه در نرم‌افزارSPSS 19 تجزیه‌وتحلیل شدند و خروجی مدل عوامل مؤثر و ضرایب آن‌ها را مشخص نمود. پس‌ازآن لایه‌ها در محیط نرم‌افزارهای GIS فراخوانی شدند. ضرایب هر یک از لایه‌ها اعمال شد و با قراردادن لایه‌ها و ضرایب در معادله رگرسیون لجستیک، نقشۀ پهنه‌بندی خطر جریان واریزه‌ای ترسیم گردید. صحت مدل برای پیش‌بینی با استفاده از شاخص ROC و جدول طبقه‌بندی بررسی شد و صحت نقشۀ تولیدشده به روش همپوشانی نقاط و روش تصادفی انتخاب واریزه‌ها در هر طبقه ارزیابی گردید. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده جریانات واریزه‌ای در منطقه، نیازمند انجام مطالعات جامع و تفصیلی‌تر است. نتیجه‌گیری می‌شود به دلیل حساسیت و ناپایداری‌های دامنه‌ای این منطقه، لازم است مکان‌یابی دقیق برای اجرای پروژه‌های عمرانی و کشاورزی صورت گیرد و در صورت ضرورت دخالت در دامنه‌ها باید بامطالعه دقیق و حساسیت ویژه عمل کرد. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77967_02978378280db27c0f3789c3e80f54b1.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 تحلیل مقایسه‌ای مدل‌های آماری و شبکه عصبی مصنوعی جهت برآورد حجم رسوبات نبکا (مطالعه موردی: نبکاهای درختچه گز در کویر ابراهیم‌آباد سیرجان) 17 29 77968 FA محسن پورخسروانی دانشگاه شهید باهنر کرمان عباسعلی ولی دانشگاه کاشان طیبه محمودی دانشگاه اصفهان Journal Article 2018 11 18 روابط موجود در درون سیستم در قالب مدل‌های متعددی جمع‌بندی می‌شوند که این مدل‌ها ابزاری مهم جهت تبیین پدیده‌هایی هستند که در سیستم‌ها دیده می‌شوند. ازاین‌رو مدل‌سازی به‌عنوان ابزاری جهت درک ارتباطات اکوژئومورفولوژیکی پیچیده که در سیر تکامل ناهمواری و پوشش گیاهی حاکم می‌باشد می‌تواند در مدیریت تغییرات محیطی یا انسانی در سیستم‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک مؤثر واقع شود. چشم‌اندازهای نبکایی ازجمله سیستم‌های اکوژئومورفیک پیچیده در مناطق بیابانی هستند که در اثر تجمع رسوبات بادی در اطراف گیاهان شکل می‌گیرند. هدف این پژوهش مدل‌سازی حجم رسوبات نبکا با روش‌های آماری و شبکه عصبی است. بدین منظور خصوصیات مورفومتری نبکاها و مورفولوژی گیاهی شامل، ارتفاع نبکا، قطر قاعده نبکا، حجم نبکا، قطر تاج پوشش و ارتفاع گیاه به روش طولی اندازه‌گیری گردید. سپس از بین روش‌های ساده رگرسیونی روش توانی به دلیل برخورداری از R² بالاتر انتخاب گردید. همچنین شبکه مورداستفاده جهت مدل‌سازی از نوع شبکه‌های پیش‌خور با الگوریتم آموزشی پس انتشار خطا می‌باشد. تابع آموزشی استفاده‌شده در شبکه Trainlm و تابع انتقال از نوع log sig می‌باشد. جهت آموزش شبکه از 75% داده‌ها و جهت آزمون شبکه از 35% داده‌ها استفاده‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که مدل شبکه عصبی مصنوعی با ضریب تبیین 926/0 و میزان خطای 16/1 نسبت به مدل رگرسیونی با ضریب تبیین 868/0 و میزان خطای 3/3 از برتری بیشتری جهت برآورد حجم رسوبات نبکاهای مطالعاتی برخوردار است. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77968_a0047dd10de05b51faafcdc011513375.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 تجزیه‌وتحلیل گرانولومتری رسوبات دریاچه پریشان 30 43 77969 FA هیوا علمی زاده دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر سعید فرهادی دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر مریم رزمی دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر Journal Article 2018 11 18 دریاچه پریشان یکی از دریاچه‌های آب شیرین ایران در استان فارس است که در بخش جنوبی رشته‌کوه‌های زاگرس و فاصله 12 کیلومتری شرق کازرون واقع‌شده است. در این مقاله باهدف شناخت هرچه بهتر و تفسیر نمونه‌های رسوبی، به بررسی و تحلیل توزیع رسوبات در بخش‌های ساحلی و مرکزی دریاچه پریشان پرداخته‌شده است. بدین منظور جهت نمونه-برداری از رسوبات، 40 ایستگاه نمونه‌برداری با فواصل تقریبی 500 متر تا 1 کیلومتر از یکدیگر در طول ساحل و مرکز دریاچه انتخاب شدند. بعد از گرانولومتری و محاسبات آماری، منحنی‌های تجمعی رسوبات ترسیم شد و با مقایسه داده‌های منحنی‌های گرانولومتری با استفاده از تحلیل‌های آماری شکل عمومی منحنی‌ها تفسیر گردید. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که دو فرایند رودخانه‌ای و دریاچه‌ای در دریاچه پریشان حاکمیت داشته‌اند و نوسان اقلیمی نقش مهمی در شکل‌گیری و پراکندگی رسوبات محدوده مطالعاتی داشته است. همچنین توزیع دانه‌های تشکیل‌دهنده رسوبات در ایستگاه‌های نمونه‌برداری مختلف یکنواخت نبوده و اختلافاتی در میانگین توزیع آن‌ها در ایستگاه‌های مختلف مشاهده شد. توزیع متفاوت رسوبات ناشی از بافت متفاوت خاک در حوضه آبریز و چشمه‌های ورودی در محل یا نزدیکی ایستگاه-های نمونه‌برداری به دریاچه است. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77969_589028a9f7c4f86f4c72250d45dea070.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 شناسایی و پایش ناپایداری دامنه‌ای به روش پردازش اینترفرومتری تفاضلی مطالعه موردی: حوضه آبریز گرمی‌چای میانه 44 59 77970 FA جمشید یاراحمدی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی شهرام روستائی دانشگاه تبریز محمد شریفی کیا دانشگاه تربیت مدرس مه آسا روستائی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران Journal Article 2018 11 18 امروزه، اینترفرومتری تفاضلی راداری(DInSAR) به‌عنوان یکی از روش‌های کارآمد در اندازه-گیری جابجایی سطح زمین محسوب می‌شود. به‌طوری‌که با استفاده از این فناوری، امکان پایش حرکات کوچک سطح زمین به‌صورت پیوسته، با دقت بالا و در گستره وسیعی امکان‌پذیر است. در این پژوهش، از تکنیک اینترفرومتری تفاضلی بر اساس سری زمانی 6 تصویر راداری از سنجنده PALSAR ماهواره ALOS از 2007 تا 2010جهت شناسایی و پایش مناطق ناپایدار دامنه‌ای حوضه آبریز گرمی‌چای استفاده گردید. نتایج حاصله از این تحقیق بر اساس مشاهدات میدانی مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج این تحقیق، 20 نقطه ناپایدار در بازه 92 روزه زوج تصویر راداری سال2007 شناسایی شد که بزرگ‌ترین آن‌ها از نوع لغزش چرخشی بوده و 11- سانتی‌متر در این مدت جابجایی داشته است. بر همین اساس، تعداد 25 نقطه لغزشی نیز در سال 2009 شناسایی گردید که مهم‌ترین آن، لغزش روستای سوین با میزان جابجایی cm5/7 تا 3/10- بوده است. نتایج به‌دست‌آمده در سال 2010 از برخی جهات قابل‌مقایسه با دو دوره قبلی بوده به‌طوری‌که تعداد مناطق ناپایدار در این دوره کمتر از دو دوره قبلی بوده و توزیع مکانی مناطق ناپایدار نیز عمدتاً به نیمه شرق حوضه محدودشده است. میزان جابجایی محاسبه‌شده در این دوره(cm2 تا 1/5-) نیز کمتر از دو دوره قبل بوده است. مهم‌ترین نقطه لغزشی شناسایی‌شده در دوره اخیر، توده لغزشی مجاور سد گرمی بوده که ادامه فعالیت ساختمانی سد را تحت تأثیر قرارداده است. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77970_e9dbbe6dba85dafe4d6328a14a859367.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 مدل‌سازی بارش-رواناب در حوضه لیقوان چای با استفاده از مدل اتومای سلولی 60 73 77971 FA محمدتقی اعلمی دانشکده عمران، دانشگاه تبریز لیلا ملکانی دانشگاه تبریز محمدعلی قربانی دانشکده کشاورزی، گروه مهندسی آب، دانشگاه تبریز Journal Article 2018 11 18 با توجه به اهمیت تخمین صحیح رواناب در مدیریت حوضه و طراحی سازه‌های آبی، از گذشته تا به امروز روش‌های مختلفی برای مدل‌سازی بارش-رواناب ارائه‌شده است که اتومای سلولی یکی از جدیدترین آن‌ها می‌باشد. در این روش چشم‌انداز حوضه با شبکه‌ای از سلول‌ها تعریف گردیده و اندرکنش بین سلول‌ها با استفاده از قوانین حاکم بر فیزیوگرافی حوضه منجر به مدل‌سازی رواناب می‌شود. این مدل به GIS و تصاویر ماهواره‌ای وابستگی دارد و از اطلاعات مختلف DEM، کاربری اراضی، گروه‌های هیدرولوژیک خاک، بارش، شیب و غیره استفاده می-شود. در این تحقیق رواناب حوضه لیقوان‌چای در استان آذربایجان شرقی با استفاده از اتومای سلولی مدل‌سازی شده است. با توجه به‌سادگی، توانایی بالا، شی‌ءگرا بودن زبان پایتون و هماهنگی با محیط GIS برای برنامه‌نویسی به‌منظور پیاده‌سازی قوانین تخمین رواناب و گسترش آن بر اساس تکنیک اتومای سلولی از برنامه‌نویسی با زبان پایتون در GIS استفاده‌شده است. مقایسه نتایج با مقادیر مشاهداتی در دو ایستگاه هروی و لیقوان با استفاده از معیارهای کارایی ضریب همبستگی، نش- ساتکلیف و جذر میانگین مربعات خطا نشان می‌دهد که دقت نتایج مطلوب می‌باشد. مزیت اصلی این روش علاوه بر سادگی و استفاده از قوانین ارتباطی واقع‌گرایانه، کسب اطلاعات رواناب برای هر نقطه دلخواه از حوضه به‌غیراز خروجی‌ حوضه است که در این تحقیق برای شش نقطه در درون حوضه سری زمانی سیلاب استخراج گردید. با توجه به آماده بودن برنامه می‌توان رواناب را برای شرایط مختلف زمانی و مکانی نیز به‌راحتی تخمین زد یعنی رواناب بلندمدت حوضه و یا ناشی از بارش‌های لحظه‌ای را شبیه‌سازی نمود. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77971_db3cf7a6b038fd7c5af57b07c537342c.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 مورفومتری و مقایسه تغییرات عرضی رودخانه ارس طی سه دهه اخیر مطالعه موردی : پایین‌دست سد میل مغان 74 89 77972 FA مجتبی یمانی دانشگاه تهران 0000-0002-2042-7365 مسعود رحیمی دانشگاه تبریز عبدالکریم ویسی دانشگاه تهران Journal Article 2018 11 18 تغییرات و جابجایی‌های کلی و حتی جزئی الگوی رودخانه از عمده‌ترین مباحث مربوط به ژئومورفولوژی رودخانه‌ای به شمار می‌رود. به همین علت تحقیقات و مطالعات زیادی توسط ژئومورفولوژیست ها در این زمینه انجام‌گرفته است. با بررسی الگوی یک رودخانه می‌توان شرایط کنونی و پتانسیل تغییرات احتمالی آن را در آینده بهتر درک کرد و همچنین می‌توان پاسخ رودخانه را نسبت به تغییرات طبیعی و انسانی پیش‌بینی کرد. رودخانه ارس یکی از مهم‌ترین رودخانه‌های مرزی ایران در حوضه آبریز دریای خزر می‌باشد که بنا به دلایل مختلف زمین‌های ساحلی خود را به‌واسطه تغییرات جانبی موردتهاجم قرار داده و نهایتاً موجب تخریب اراضی زراعی و مسکونی و جاده ساحلی شده است که خصوصاً در مناطق دشتی حمله رودخانه به سواحل تشدید یافته و باعث تغییرات عرضی شدید شده است. وجود تأسیسات زیربنایی مهم کشاورزی، پروژه‌های عمرانی و صنعتی در حاشیه رودخانه ارس موجب شده که تغییر مسیر این رودخانه از‌ اهمیت بالایی برخوردار باشد. در این مطالعه به‌منظور بررسی تغییرات زمانی و مکانی بستر رودخانه ارس از تصاویر ماهواره‌ای Landsatسنجنده OLIو TMدر بازه‌ی زمانی 1987 الی 2013 و همچنین از تصاویر ماهواره IRS سنجندهP5 هم برای تفسیر دقیق‌تر عوارض کناره‌های رودخانه استفاده گردید. ضرایب هندسی رودخانه برای دو دوره زمانی فوق مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج حاصله تغییرات و جابجایی عرضی زیادی را طی 26 سال اخیر (در بعضی نقاط 7/1 کیلومتر) نشان داد. بیش‌ترین میزان این تغییرات در قسمت پایین‌دست بازه انتخابی صورت گرفته است. مطالعه عوامل مؤثر در تغییرات عرضی رودخانه ارس نیز نشان داد که پایین بودن شیب رودخانه و همچنین جریان رودخانه بر روی بستر آبرفتی جوان فرسایش پذیر از مهم‌ترین عوامل تغییرات عرضی این رودخانه بوده است و سایر عوامل تأثیرگذار در مرتبه بعدی قرارگرفته‌اند. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77972_d5860a7315ec2e3e1d22b346766db948.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 اولویت‌بندی سیل‌خیزی واحدهای آب‌شناسی حوضه آبریز دالکی با استفاده از شبیه‌سازی HEC-HMS 90 103 77973 FA مرضیه موغلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد لارستان Journal Article 2018 11 18 یکی از راه‌هایی که می‌توان خسارت ناشی از سیلاب را کاهش داد، تعیین مناطق مولد سیلاب و اعمال روش‌های مناسب کنترل آن می‌باشد. در این پژوهش، با تلفیق GIS و شبیه آب‌شناسی HEC-HMS، میزان مشارکت زیر حوضه‌های بالادست ایستگاه آب‌سنجی چم چیت واقع در حوضه آبریز دالکی در سیل خروجی کل حوضه بر اساس دوره برگشت‌های 2، 50 و 100 ساله تعیین می‌شود. بدین منظور با استفاده از روش تکرار حذف انفرادی زیر حوضه‌ها و در محیط شبیهHEC-HMS ، زیر حوضه‌های آبریز بالادست ایستگاه آب‌سنجی چم چیت ازنظر سیل‌خیزی اولویت‌بندی می‌شوند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که میزان مشارکت زیر حوضه‌ها دربده خروجی کل حوضه تنها تحت تأثیر مساحت و بده اوج زیر حوضه نمی‌باشد و عواملی مانند موقعیت مکانی زیر حوضه‌ها، فاصله تا خروجی، ضریب CN و نقش روندیابی در رودخانه اصلی تأثیر بسزایی در سیل‌خیز بودن زیر حوضه‌ها دارند. علاوه بر این تغییری در اولویت‌بندی سیل‌خیزی زیر حوضه‌ها در دوره برگشت‌های مختلف دیده نشد. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77973_088efe7df69b3bb25d32468a98c3bf42.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 مطالعه ژئومورفولوژی (مرفوتکتونیک) بخش میانی طاقدیس کبیرکوه ایلام (محدوده بین پشته اریشت تا امامزاده شاه محمد کوه نشین) 104 123 77974 FA محمدرضا ثروتی دانشگاه شهید بهشتی محمدمهدی حسین زاده دانشگاه شهید بهشتی مریم ده بزرگی دانشکده زمین‌شناسی، دانشگاه خوارزمی نورالله نیک پور دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2018 11 18 اندازه‌گیری‌های کمی به ژئومورفولوژیست‌ها این امکان را می‌دهد که لندفرم‌های مختلف را بررسی و شاخص‌های ژئوموریک را محاسبه کنند. ازجمله مهم‌ترین عوارضی که نسبت به تغییرات زمین‌ساختی بسیار حساس هستند رودخانه‌ها، شبکه‌های زهکشی و عوارض توپوگرافی می‌باشند. حوضه‌ی آبخیز طاقدیس کبیرکوه در زاگرس میانی، در محدوده‌ی جغرافیایی استان ایلام واقع‌شده است که شواهد ژئومورفولوژیکی در این حوضه نشان از فعالیت نئوتکتونیکی در دوران پلیو-کواترنر دارد. در این مطالعه به‌منظور ارزیابی میزان فعالیت تکتونیکی اخیر در بخش میانی تاقدیس کبیرکوه، تعداد 30 حوضه آبریز به همراه طولانی‌ترین مسیر احتمالی عبور رودخانه آن‌ها در محیط ArcGIS10.1 ، استخراج گردیده و سپس شاخص‌های ژئومورفیک گرادیان طولی رود (SL)، عدم تقارن حوضه زهکشی (AF)، شاخص تقارن توپوگرافی (T)، انتگرال هیپسومتریک (Hi)، سینوسی پیشانی کوهستان (Smf) و نسبت پهنای کف دره به ارتفاع دره (Vf) و شاخص سینوسیته کانال رودخانه (S) مورداندازه‌گیری قرارگرفته‌اند. درنهایت، با تلفیق شاخص‌های مزبور، شاخص زمین‌ساخت فعال نسبی (Iat) در این بخش از تاقدیس مزبور ارائه گردید. بر این اساس در 28 زیر حوضه منطقه، سطح فعالیت تکتونیکی با شدت متوسط تا بالا عمل می‌کند. نتایج به‌دست‌آمده از این روش با شواهد صحرایی و ژئومورفولوژیکی مانند تغییرات شدید در نیمرخ طولی رودخانه‌ها، پیشانی‌های مستقیم کوهستان، تنگه‌ها، عدم تقارن شبکه زهکشی، سطوح مثلثی، دره‌های V شکل ، شیب‌های تند، زمین‌لغزش‌ها و همچنین گزارش مرکز لرزه‌نگاری کشور مبنی بر ثبت بیش از 1000 زمین‌لرزه در سال 1393 در این محدوده همخوانی خوبی داشته و بیانگر فعالیت نئوتکتونیکی در بخش میانی تاقدیس کبیرکوه می‌باشد. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77974_2ac233bc53744593f485e5752aaa692a.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 ارزیابی و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از مدل ویکور ( مطالعه‌ی موردی: حوضه آبخیز آق لاقان چای) 124 141 77975 FA عقیل مددی دانشگاه محقق اردبیلی عطا غفاری گیلانده دانشگاه محقق اردبیلی الناز پیروزی دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2018 11 18 زمین‌لغزش‌ها ازجمله مخاطرات طبیعی هستند که همه‌ساله موجب خسارات جانی و مالی زیاد، به‌ویژه در نواحی کوهستانی می‌شوند. حوضه آبخیز آق لاقان چای با داشتن چهره‌ی کوهستانی و با توجه به وضعیت زمین‌شناسی، لیتولوژی و اقلیمی، عمده شرایط لازم جهت شکل‌گیری حرکات لغزشی را دارد. این پدیده همه‌ساله موجب خسارات به مناطق مسکونی، تخریب راه ارتباطی، رسوب‌زایی گسترده و پر شدن مخزن سد یامچی و بستر رودخانه از رسوب می‌شود. بنابراین هدف تحقیق حاضر، سطح‌بندی حوضه‌ی آق لاقان چای ازلحاظ خطر زمین‌لغزش می-باشد. در این مطالعه ابتدا با بررسی‌های میدانی و مطالعه منابع، ده عامل شیب، جهت شیب، لیتولوژی، فاصله از جاده، فاصله از آبراهه، فاصله از گسل، فاصله از مناطق مسکونی، بارش، کاربری اراضی و خاک، به‌عنوان عوامل مؤثر برای ایجاد لغزش در منطقه شناسایی شدند. سپس لایه‌های اطلاعاتی در سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه گردید. تحلیل و مدل‌سازی نهایی، در محیط ادریسی، با استفاده از روش ویکور به‌عنوان یکی از روش‌های تحلیل تصمیم-گیری چند معیاره، انجام شد. درنهایت، نقشه پهنه‌بندی خطر زمین لغرش، در پنج رده با خطر بسیار کم تا خطر بسیار زیاد طبقه‌بندی گردید. طبق نتایج به‌دست‌آمده، 8 درصد از مساحت حوضه در طبقه بسیار پرخطر و 27 درصد نیز در طبقه پرخطر قرار دارد. همچنین، طبقات با خطر متوسط، کم‌خطر و بسیار کم‌خطر به ترتیب، 31، 25 و 9 درصد مساحت حوضه را تشکیل می‌دهد. به‌طور عمده مناطق بسیار پرخطر و پرخطر در قسمت کوهستانی شمال و جنوب غربی حوضه مطالعاتی، در سازندهایی با زیربنای سنگ سخت به همراه مواد رسوبی و سست سطحی، شیب‌های 35-20 درصد و مقدار بارش بالا (550-350 میلی‌متر) قرار دارند. به‌طورکلی نتایج مطالعه نشان می‌دهد که حوضه آق لاقان چای دارای توان بسیار بالا ازلحاظ رخداد حرکات لغزشی می‌باشد. لذا انجام اقدامات حفاظتی، آبخیزداری و مدیریتی در حوضه مطالعاتی ضروری به نظر می‌رسد. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77975_ed111f03e85f153a4ac9ea796b55fa44.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 3 4 2018 11 18 ویژگی‌های ژئومورفومتری دریاچه دیرینه سدی لغزشی سیمره و اثرات ژئومورفولوژیک آن 142 156 77976 FA صمد عظیمی راد دانشگاه تبریز معصومه رجبی دانشگاه تبریز Journal Article 2018 11 18 تشکیل دریاچه‌های سد‌ی لغزشی از گسترده‌ترین فرآیندهای ژئومورفیک در مناطق کوهستانی جهان است. ارزیابی کمی ویژگی‌های ژئومورفومتری این دریاچه‌ها به‌منظور مطالعه رفتار و آثار ژئومورفولوژیک آن‌ها امری ضروری است. دریاچه قدیمی سیمره درنتیجه زمین‌لغزش بزرگ سیمره در زاگرس چین‌خورده (کبیر کوه) در هولوسن ایجادشده‌ است. روش مطالعه مبتنی بر تفسیر عکس‌های هوایی، تصاویر ماهواره‌ای و مدل‌های رقومی ارتفاع و بازدید میدانی به‌منظور اندازه‌گیری پارامترهای ژئومورمومتری در سه مقطع سد لغزشی، دریاچه‌ سدی و حوضه زهکشی بالادست می‌باشد. نتایج نشان می‌دهد که سد لغزشی سیمره با حجم بیش از 40 میلیارد مترمکعب بزرگ‌ترین سد لغزش جهان بوده است. شاخص انسداد بی‌بعد با مقدار 33/2 نشان‌دهنده پایداری این سد لغزشی می‌باشد. عمق دریاچه قدیمی سیمره بیش از 200 متر و طول آن 40 کیلومتر بوده است. اندازه‌گیری‌های حجم آبی (45 میلیارد مترمکعب) و حجم رسوبی ( 23 میلیارد مترمکعب) دوره پایداری دریاچه‌ای را به ترتیب 8/19 و 5/1913 سال نشان می‌دهد. تفاوت این دو بیانگر رسوب‌گذاری این حجم رسوب دریاچه در طی چند مرحله می‌باشد. سد لغزشی سیمره چند مرحله با انسداد مسیر رود سیمره منجر به تشکیل محیط دریاچه‌ای شده است. درنتیجه این فرایند توپوگرافی، مورفولوژی و زمین‌شناسی دره رودخانه‌ای به‌طور گسترده‌ای کرده شده است. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77976_774737f8b29fc500f40e63cbb73d436c.pdf