ارزیابی پتانسیل‌های ژئوتوریسمی حوضه قزل‌اوزن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه زنجان

چکیده

هدف از طرح مفهوم ژئوتوریسم، شناسایی لندفرم‌هایی است که دارای جایگاه و اهمیت ویژه در توصیف و درک تاریخ سطح زمین هستند و از ارزش‌های علمی، اکولوژیکی، فرهنگی، زیبایی و اقتصادی به‌صورت توأمان برخوردارند. در پژوهش حاضر از روش‌های روچا و کومانسکو برای ارزیابی پتانسیل ژئوسایت‌های حوضه آبریز قزل‌اوزن استفاده‌شده است. دراین‌ارتباط به‌منظور انتخاب ژئوسایت‌های برتر از روش روچا، با سه معیار نماینده بودن، نزدیکی و منحصربه‌فرد بودن استفاده‌شده است. از بین ژئوسایت‌های شناسایی‌شده 11 ژئوسایت برتر انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس نتایج مطالعه دودکش‌های جن ماهنشان با میانگین 52/17 بیشترین امتیاز و سیرک‌های یخچالی بلقیس با 11/10 کمترین امتیاز را در بین ژئوسایت‌ها کسب کرده‌اند. لندفرم‌های قلعه بهستان و دره‌های تکتونیکی یخچالی ارمغانخانه در رتبه‌های دوم تا دهم قرار گرفتند. امتیاز بالای دودکش جن را باید به دلیل مسیر بالنسبه مناسب وجود لندفرم‌های ژئومورفولوژیکی زیبا و جذاب و محیط‌زیست بکر و متنوع آن دانست در بین ارزش‌ها، ارزش علمی و زیبایی‌شناختی بیشتر متکی بر پارامترهای طبیعی می‌باشند که بیشترین مقدار این ارزش‌ها برای ژئوسایت‌های دودکش جن و قلعه بهستان و دره دربند قاطرچی به‌دست‌آمده است. بیشترین ارزش اقتصادی مربوط به ژئوسایت دودکش‌های جن و قلعه بهستان می‌باشد. از نکات مهم در مطالعه ژئوسایت‌های منطقه تنوع ساختاری سایت‌ها و عملکرد فرسایش تفریقی در شکل‌دهی برخی از آن‌ها است که اوج آن را می‌توان در دودکش‌های جن و دایک رسوبی مشاهده کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Geotourism Potentials of Qezelowzan Basin

نویسنده [English]

  • Hassan Jafari
university of zanjan
چکیده [English]

Introduction
The tourism sector is concerned with visiting the land with the aim of promoting the land with the aim of recreation, the use of a sense of wonder, understanding of values, and learning. The purpose of the design of the concept of geo-tourism is to identify landforms that are of particular importance in describing and understanding the history of the earth's surface; which have scientific, ecological, cultural, cosmetic and economic values in common and are used for the purpose of perceiving and exploiting human tourism. Geochemistry is an area of scientific and geological significance, ranging from several square meters to several square kilometers, and in order to classify the significant effects, geological features (mineralogy, structure, geomorphology, and physiography) with one or more criteria (scarcity, value, vulnerability) in Exposure is evaluated. The Qezelowzan Water Basin, with its diverse geological and geological structure, can have a special place in environmental studies. In this paper, we have tried to evaluate the landforms of different parts of it using the Rocha and Koomansko methods.
Methods and materials
In the present study, Rocha and Koomansko methods have been used to evaluate the potential of geologists in the catchment area of Qezelowzan. In this connection, in order to select the best geo-sites from the Rocha method, it has been used with three criteria of representativeness, proximity, and uniqueness. Among the identified geo-sites, 11 elevated geo-sites were selected and evaluated. From the capabilities of the Komansko method to other methods for assessing geo-morpho-sites, in addition to the novelty of the method, many of the following criteria are effective for each of the criteria. In this regard, in order to select the best geo-sites using the Rocha method (2014), three criteria for visibility, proximity, and rarity were used. Two educational potential and geo-tourism is assessed in the Rocha method. Access, related resources, viewing conditions, educational content, fragility, and representativeness based on the work of Braga (quoted by Rocha, 2014) were evaluated on a scale of 1 to 5.
Discussions and results
The present paper focuses on identifying, assessing and recognizing the characteristics of geo-sites in the Qezelowzan area to help shape a future management plan. What can be understood from the above is that the catchment area of the Qezelowzan is very attractive and spectacular due to the existence of landforms and its impact on various processes before and after the Quaternary. These sites play an important role in explaining the changes in lithology, geology, and geomorphology of the region. Therefore, the study of the tourism capability in the region to identify and provide a sustainable framework for space development is essential. In this context, tourism development was feasible in order to identify the capabilities of tourism development. The sites of Mahneshan and its surroundings have the most geological forms that indicate the intensity of various sedimentary, volcanic, tectonic and glacier activities, and so on, which can be described as the best place for tourists.
Conclusions
According to the results of the study, their Mahneshan hoodoos with a mean of 15/52 and Belghis glacier cirques had the lowest score among the geo-sites with 11.11. Erosion in sedimentary-conglomerate layers, a combination of clay and marl with hard-layer sandstones, has created interesting landforms that are referred to as the hoodoos. Behestan dome_ and tectonic-glacier valleys of Armaghankhaneh ranked second to tenth. The highest point of the hoodoos should be due to the suitable pathway of beautiful and attractive geomorphologic landforms and its pristine and diverse environment. Between values, scientific and aesthetic values, natural values are the most based on natural parameters. The highest values of these values are for the hoodoo and the Qaterchi Darband. The most economical value is related to the hoodoo and Behestan dome In the general conclusion, we believe that, despite the high potential of geo-sites, due to the lack of human centers and the lack of suitable routes and the inadequate identification of geo-sites for tourists, their use of power and capacities is not desirable. In the form of comparison with the results of the work done in the field of geo-tourism, it can be said that most of the methods used to evaluate the geo-touristic powers of the regions have geomorphologic nature and have been given natural abilities. High-low geo-sites, the introduction, and reasons for obtaining ratings, introductions, and strategies for improving the tourist attraction seem to suggest building communication paths and introducing these places by the Cultural Heritage Organization and creating the necessary infrastructure. The results of this research can be considered as a management document an environment for sustainable tourism development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rocha
  • Geo-tourism
  • Sephid-Roud
  • Qezelowzan
  • Koomansko
  • احمدی، عبدالمجید؛ تقیان، علیرضا؛ یمانی، مجتبی؛ موسوی، حجت‌الله، 1395، ارزیابی منطقه اورامانات جهت توسعه ژئوتوریسم و باهدف پیشنهاد منطقه به‌عنوان ژئوپارک ملی- جهانی، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، سال چهارم، شماره 16، صص 16-1.
  • اصغری سراسکانرود، صیاد؛ تقی لو، علی‌اکبر، زینالی، بتول،1394، ارزیابی تطبیقی با تأکید بر ژئوتوریسم (مطالعه موردی: هفت‌چشمه نقده دره قاسملو و بند ارومیه)، فصل‌نامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال پنجم، شماره 17، صص 178-163.
  • بیات، مهرنوش؛ قاسمی، نرگس،1394، مورفولوژی دیاپیر نمکی در تعامل با ژئوتوریسم داخلی و خارجی و نقش آن در توسعه پایدار منطقه‌ای استان فارس، فصل‌نامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال پنجم، شماره 20، صص 214-204
  • شایان، سیاوش؛ زارع، غلامرضا؛ شریفی‌کیا، محمد و امیری، شهرام، 1392، ارزیابی قابلیت‌های گردشگری لندفرم‌های ژئومورفولوژی (مطالعه موردی: گنبدنمکی کرسیا – دشت داراب). پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، سال اول، شماره 4، صص 132-111
  • شایان، سیاوش؛ شریفی‌کیا؛ محمد، زارع، 1389، ارزیابی توانمندی ژئومورفوتوریستی لندفرم‌ها بر اساس روش پرالونگ (مطالعه موردی: شهرستان داراب) فصل‌نامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، سال اول، شماره 2، صص 92-71
  • فخاری، سعیده؛ قنواتی، عزت‌الله؛ کرم، امیر، 1393، ارزیابی ژئوکانزرویشن با تأکید بر زمین‌گردشگری (مطالعه موردی ژئوپارک پیشنهادی منطقه دماوند). مجله پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، دوره 2، شماره 4، صص 89-77.
  • مختاری، داود، 1394، ژئوتوریسم. چاپ اول، انتشارات دانشگاه تبریز، تبریز.
  • مختاری، داوود 1389، ارزیابی توانمندی­های اکوتوریستی مکان­های ژئومورفیکی حوضه آبریز آسیاب خرابه در شمال غرب ایران با روش پرالونگ. مجله جغرافیا و توسعه. دوره 8، شماره 18، صص 52-27.
  • مقصودی، مهران، یمانی، مجتبی، مقیمی، ابراهیم، رضوانی، محمدرضا، بهاروند، مهدی، 1397، شناسایی و ارزیابی ژئومورفوسایت‌های کارستی با استفاده از مدل تلفیقی کوبالیکوا و کرچنر (نمونه موردی: ژئومورفوسایت‌های کارستی شهرستان پلدختر – استان لرستان) نشریه پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی سال 7 شماره 25، صص 12-1
  • مقصودی، مهران؛ علیزاده، محمد؛ شریفی، انور؛ حسینی پور، سمیرا، 1393، ارزیابی کمی ژئومورفوسایت‌های منطقه تخت سلیمان با استفاده از روش فاسیلاس و همکاران با تأکید بر توسعه ژئوتوریسم، مجله پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، دوره 3، شماره 3، صص 37-22.
  • نیوسام، دیوید و داولینگ، راس، 1391، ژئوتوریسم (زمین‌گردشگری)، نشر سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
  • یمانی، مجتبی؛ نگهبان، سعید؛ رحیمی هرآبادی، سعید؛ علیزاده، محمد، 1391، ژئومورفوتوریسم و مقایسه روش‌های ارزیابی ژئومورفوسایت‌ها در توسعه گردشگری (مطالعه موردی: استان هرمزگان) مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، سال اول، شماره 1، صص 104-88.
  • Brilha, J. (2015). Inventory and quantitative assessment of geosites and geodiversity sites: a review. Geoheritage, 8(2), 119-134
  • Hose, T. A. (2012). The English origins of geotourism (as a vehicle for ge
  • Newsome, D., & Dowling, R. K. 2010. Setting an agenda for geotourism. Goodfellow Publishers Limited.
  • Newsome, D., Dowling, R., & Leung, Y. F. 2012. The nature and management of geotourism: A case study of two established iconic geotourism destinations. Tourism management perspectives, 2, 19-27,nservation) and their relevance to current studies. Acta Geographica Slovenica, 51(2), 343-359.
  • Pereira, P. J. D. S. 2007. Patrimonio geomorfologico: conceptualizacao, avaliacao e divulgacao. Aplicacao ao Parque Natural de Montesinho. PhD thesis, Departmento de Ciencias da Terra, universidade do Minho.
  • Rocha, J., Brilha, J., & Henriques, M. H. (2014). Assessment of the geological heritage of Cape Mondego natural monument (Central Portugal).Proceedings of the Geologists' Association, 125(1), 107-113.
  • Rocha, J., Brilha, J., & Henriques, M. H. 2014. Assessment of the geological heritage of Cape Mondego natural monument (Central Portugal). Proceedings of the Geologists' Association, 125(1), 107-113.
  • Tsaur, S. H., Yu-Chiang L., and Jo-Hui L.  2012. Evaluating ecotorism sustainability from the interated Perspective of Resource, Community and Tourism. Tourism Management, vol 27, No 4, pp.640-653.
  • Turner S (2013). Geoheritage and Geopark: One (Australian) Woman s point of View, Geoheritage, Desember 2013, Volume 5, Issue4, pp 249-264.
  • Ulloa, A., and Goicoechea, C, 2013, geotourism potential 0f underground sites in costa rica. Tourism and Karst Areas, 6(1): 43-56.
  • Zouros, N., 2007. Geomorphosite assessment and management in protected areas of Greece (case study of the Lesvos island– coastal geomorphosite), Geographica Helvetica Jg, 62 2007/ Heft 3, 169-180.