تبیین جایگاه روش‌شناسی اثباتی و فرااثباتی در مخاطرات‌ ژئومورفولوژیک (مورد: پهنه بندی مخاطرات ریزش سنگ در آزادراه رودبار- رستم‌آباد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش جغرافیا، دانشگاه شیراز.

2 عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور.

3 دانش آموخته دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی، تهران

چکیده

در عصر کنونی، ضرورت اجتناب ناپذیر توسعه سیستم‌های انسانی مانند توسعه شهرها، حمل و نقل و... از یک‌سو و تاکید بر کاهش مخاطرات از سوی دیگر، مسیر دانش ژئومورفولوژی را به سمت ارزیابی و تفسیر واکنش ژئوسیستم‌ها به تغییرات آنتروپوژنیک رهنمون ساخته است. این نوشتار با این هدف، به کمک دو نوع روش‌شناسی ‌اثباتی و فرااثباتی ، کوشش دارد نتایج کمّی حاصل از روش‌شناسی اثباتی را از طریق تفسیر نقشه در سطوح مختلف هرمنوتیک، به سمت میان‌رشته‌ای و کاربردی‌تر شدن سوق دهد. در این پژوهش ابتدا در بخش کمّی- اثباتی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه و تعیین معیارهای پیشنهادی در وقوع ریزش‌سنگ، این معیارها در دو خوشه‌ اصلی مخاطرات طبیعی و زیست محیطی شامل میزان شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، بارش سالیانه، فاصله از گسل، شبکه‌ ارتباطی، آبراهه و لیتولوژی دسته بندی شد. در مرحله‌ بعد با تهیه‌ لایه‌های اطلاعاتی از عناصر فوق و ارزش‌گذاری آنها در قالب مدل تحلیل شبکه در محیط GIS مورد تحلیل قرار گرفت و نقشه‌ نهایی مخاطرات ریزش با درجات کم، متوسط و بالا تعیین شد. در گام پایانی به کمک روش‌شناسی فرااثباتی به منظور کاربردی شدن و فهم یافته‌ها، نقشه خروجی ریزش سنگ، در سطوح هرمنوتیک متن و ذهن فعال و غیرفعال مورد تفسیر قرار گرفت. همچنین نمونه‌ای تفسیر از عینک دیگر کارشناسان علوم جغرافیایی با هدف میان‌رشته‌ای شدن، طی مصاحبه‌ مورد بررسی قرار گرفت. تا بتوان تصمیم‌گیری واقع بینانه‌تری با تبدیل نمودن متن‌ها و نقشه‌های غیرفعال به فعال در زمینه پایداری محیط در برابر فرم‌ها و فرایندهای سطح زمین به دست آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Position of Positivism and Critical Methods in Geomorphic Hazard (Case: Rockfalls Hazard on Rudbar-Rostamabad Freeway)

نویسندگان [English]

  • saeed negahban 1
  • Somayeh Jahan tighmand 2
  • saeed rahimi herabadi 3
1 Shiraz University
2 Payame Nor University
3 Kharazmi University
چکیده [English]

Introduction
Understanding and interpreting the response of geosystems and their changes to processes is one of the most important components of geomorphological knowledge. These damages may be the result of the omission or disregard of the geomorphic indices affecting these structures when choosing a route or not respecting their privacy. In the context of this study, the underlying issue is the multiplicity and sometimes contradiction of the experts' perceptions and insights. One of the differences in these interpretations is the challenges associated with the different attitudes and perspectives observed in the area of geomorphological hazards, including slope systems and rock fall on the roads. Generally, knowledge based on positivism emphasizes the importance of the method versus the nature of the research conclusions and results. This means that in this view, the research method is more important than the research result. Whereas, in transactional ways, understanding and its relevance to other topics, especially interdisciplinary studies, is given priority. This paper attempts to analyze quantitatively stable and unstable areas and then to qualitatively interpret the designated zones in order to apply the geomorphological hazard arena in this domain by analyzing the effective elements in the domain hazards using the network analysis process. The range is in sync with environmental sustainability.
Materials and Methods
The study of area Given the climate of the on the western slopes of alborz can be considered as a semi-arid mountains. Geographical scope of the research section of freeway Rudbar-Rostam abad Valley Sefidrud geomorphological units located in the western Alborz form. In this paper the method of network analysis in order to analyze the occurrence of rock fall. in the first phase to measure and characterize the clusters and the elements . And 8 of the main elements involved in the thematic similarity of two clusters of environmental features and natural hazards were in place. Next , establish relationships and connections and dependencies between the elements. Other elements associated with elements which have an impact on them and they will work. The next phase of this model of communication in these clusters and the elements .

Results and Discussion
After determining the norms of international relations through the questionnaire and the initial coefficients of each element of the paired comparisons were based on questionnaires, Coefficients of all elements in a compiled the Greats s matris and finally the use of mathematical operations in software , Non- weight initially and then the Greats matris of weight was formed . Finally, using this the Greats s matris, the Greats s matris partially was formed. This the Greats s matris a uniform rate for all elements in the show. After obtaining the final coefficients of each element with the ANP, These coefficients should be applied to each element of the data layer and the final map to be achieved in ARC GIS software. After preparation of the relevant raster layers , the layers based on the amount and type of influence were classified on the subject and the region. Finally, combining all the layers and all the coefficients obtained from the ANP Raster Calculator in the software ARC GIS, the final map was the grit.
Conclusion
In general, applied topics in geomorphology knowledge, especially geomorphological hazards, have been strongly influenced by the mapping of zoning models, statistics and figures, the spirit of innovation, imagination, and theorizing. Therefore, the mere reliance on statistical methods and techniques of modeling makes it possible to replicate the position of this knowledge on issues such as landslide zoning and analysis, floods, wind erosion, etc. using decision making models of network analysis, fuzzy, etc. Has been. Because of geomorphology knowledge, interpretation of concepts and maps is a priority and this practice is being undertaken by researchers. In this study, we attempted to provide a more organized case study of geomorphological hazard management studies by providing case examples of interpretation and by applying hermeneutic levels and approaches. Because in examining the various levels of hermeneutics, the art of a geomorphologist is to turn passive texts into active ones for the use and application of geomorphic phenomena in other disciplines and trends of geographical sciences such as urban, rural, political and geographical studies. Also, a geomorphologist within the context of hermeneutics knowledge must have specialized interpretations of maps and diagrams that a non-expert cannot have a similar understanding of. In this regard, in order to make the active text more applicable than the interpretation of the geomorphological map of rock fall hazards zoning in Rudbar-Rostam Abad freeway, in order to link the findings of this knowledge with the findings of other geographical sciences from the perspectives of experts in these fields and to interview them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geomorphological Hazards
  • Positive and Metabolic Methodology
  • Hermeneutic Interpretation
  • Pebble Hazards
  • Environmental management
  • احمدی، بابک. (1386). ساختار و تاویل متن. تهران: انتشارات مرکز، چاپ نهم. 
    • افضلی، رسول. (1396). روش شناسی در جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    • افضلی، رسول. کیانی، وحید. (1389). تبیین جایگاه روش‌های اثباتی و فرااثباتی در مطالعات جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، پژوش‌های جغرافیای انسانی، شماره 42،  تابستان 1389، صص 103-120.
    • بشیریه، حسین. (1396). احیای علوم سیاسی، تهران: انتشارات نی.  
    • بلادپس، علی. (1387). تحلیلی در مخاطرات محیطی و ژئومورفولویکی جاده مرند- جلفا، فضای جغرافیایی، شماره 23، تابستان 1387، صص 1-18.
    • بیاتی‌خطیبی، مریم. (1385) نقش انسان در بروز آشفتگی‌ها در سطوح دامنه‌ها و در طول دره‌های کوهستان‌های نیمه خشک و پیامدهای آن؛ مطالعه موردی: دره لیقوان، تحقیقات‌جغرافیایی، بهار 1385، شماره80، صص 51-73.
    • جباری، ایرج. (1396). ژئومورفولوژی، ساختمان، فرایند و زمین‌ریخت‌ها، تهران: انتشارات سمت.
    • حسین‌زاده، محمدمهدی. رحیمی‌هرآبادی، سعید. اروجی، حسن. صمدی، مهدی. (1391). بررسی خطر ریزش با استفاده از فرایند تحلیل شبکه‌ای، جغرافیا و مخاطرات محیطی، سال اول، شماره 2، تابستان 1391، صص101-116.
    • دانشمندی، اسماعیل. (1386). تاثیر متغیرهای ژئومورفیک در مدیریت جاده‌ای، رساله دکتری در رشته ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، به راهنمایی مجتبی یمانی.
    • رامشت، محمد حسین. (1391)، فلسفه‌گرایی در اندیشه‌های علمی مرحوم دکتر شکویی، مجموعه مقالات بربلندای اندیشه، واکاوی سیر تحول اندیشه علمی دکتر حسین شکویی، به اهتمام سیدعلی بدری، انتشارات نورعلم.صص 215-220.
    • رامشت، محمدحسین. صفاری، امیر. کرم، امیر. محمدیان، عبرت. (1396) نسبی‌گرایی در ژئومورفولوژی، پژوهش‌های ‌جغرافیای ‌طبیعی، دورة 49، شماره 1، بهار 1396، صص 1-20.  
    • رحیمی‌هرآبادی، سعید. (1390). مخاطرات ژئومورفولوژیک دره سفیدرود و تاثیر آن بر توسعه شهری رودبار، پایانه کارشناسی ارشد در رشته ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، به راهنمایی ابراهیم مقیمی.
    • رحیمی‌هرآبادی، سعید. (1398). تبیین و تدوین الگوی مدیریتی ژئوتوریسم در قلمروهای بیابانی ایران، (مطالعه موردی: شهرستان طبس، رساله دکتری در رشته ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی، به راهنمایی امیرصفاری.
    • روستایی، شهرام. احمدزاده، حسن. (1391). پهنه‌بندی مناطق متأثّر از خطر زمین‌لغزش در جادّه تبریز مرند با استفاده از سنجش از دور و GIS، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، سال اول، تابستان 1391، شماره 1، صص 47-58. 
    • روستایی، شهرام. جباری، ایرج. (1386). ژئومورفولوژی مناطق شهری، تهران: انتشارات سمت.
    • ریخته گران، محمدرضا. (1378). منطق و مبحث علم تاویل، تهران: انتشارات کنگره.
    • علایی‌طالقانی، محمود. (1384). ژئومورفولوژی ایران، تهران: انتشارات قومس، چاپ چهارم.  
    • کوک، آریو.  دورکمپ، جی‌سی. (1377). ژئومورفولوژی و مدیریت محیط، جلد اول، تهران: انتشارات سمت.
    • لشگری، احسان. (1397). تبیین مفهوم فضای جغرافیایی در مکاتب روش شناسی اثبات گرا و تاویل، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 29، شماره 2، تابستان 1397، صص 35-54.
    • مجیدی‌راد، ندا. (1398). اثر جابه جایی پرفشار جنب حاره‌ای در تغییرات زمانی- مکانی خشکسالی‌های ایران، رساله دکتری در رشته آب و هواشناسی، دانشگاه خوارزمی، به راهنمایی بهلول علیجانی.
    • مختاری، داوود. (1388). آثار ژئومورفیکی عملیات راه‌سازی در مناطق حساس ژئومورفولوژیک (مطالعه موردی: راه روستایی ارلان در شمال غرب ایران) جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دوره 20، شماره4، زمستان 1388، صص 17-42.
    • مرادی، اسکندر. افضلی، رسول. (1392). اندیشه‌های جدید در ژئوپلیتیک، تهران: انتشارات زیتون سبز.
    • مرداک، جاناتان. (1392). جغرافیای پساساختارگرا، ترجمه رسول افضلی و مصیب قره بیگی، تهران: انتشارات زیتون سبز.
    • معینی علمداری، جهانگیر. (1385). روش‌شناسی نظریه‌های جدید در سیاست، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    • مقیمی، ابراهیم. (1389). ژئومورفولوژی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    • مقیمی، ابراهیم. (1393). دانش مخاطرات (برای زندگی بهتر با کیفیت بهتر و محیط پایدارتر)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    • نعمت اللهی، فاطمه. (1393). فضای ترامتنی در ژئومورفولوژی، (نوآوری در حوزه دانش جغرافیا)، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال25، پیاپی 53، شماره 1، بهار1393، صص 109-120.
  • Chiessi, V. D. Orefice, M. Mugnozza,G. Vitale,V. Cannese,Ch. (2010). Geological, Geomechanic- al and Geostatistical Assessment of Rockfall Hazard in San Quirico Village (Abruzzo, Italy) ,Geomorphology No, 119 pp.147–161.
  • Deparis, J. Garambois, S. Hantz, D. (2007) On the Potential of Ground Penetrating Radar to Help Rock Fall Hazard Assessment: A  Case Study of a limestone Slab, Gorges de la Bourne (French Alps) Engineering Geology No, 94 ,pp. 89–102.
  • Gutierrez, M. Sese, M. V. (2001), Multiple Talus Flatirons, Variations of Scarp Retreat Rates and the Evolution of Slopes in Almazan Basin (Semi- Arid Central Spain). Geomorphology, No, 38, pp. 19-29
  • Kaplantzis, N. (2015). Paul Ricoeur, Visual Hermeneutics and Political Science: an Incompatible Relation, Department of Media and Communication , Volume 1, Issue 1: New Directions in Media Research 2015.
  • Kats, O. Reichenbach, P. Guzzetti, F. 2011,  Rock Fall Hazard Along the Railway Corridor to Jerusalem, in the Soreq and Refaim Valleys, Natural Hazard, March 2011, Vol, 56, pp 649-665
Martin, D. (2017). Environmental Hermeneutics and the Meaning of Nature The Oxford Handbook of Environmental Ethics, Edited by Stephen M. Gardiner and Allen Thompson, Social and Political PhilosophyOnline, DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199941339.013.15.