ارزیابی نقش منابع کارستیک توسعه یافته در توانمندی های ژئوتوریسمی شهرستان کامیاران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز.

2 استاد ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز.

10.22034/gmpj.2021.284818.1273

چکیده

یکی از مناطقی که پتانسیل بالایی در زمینه توسعه ژئوتوریسم و صنعت گردشگری دارد، مناطق کارستیک است. شهرستان کامیاران یکی از مناطقی است که در سازندهای کارستیک قرار گرفته است و همین عامل سبب شده تا این شهرستان دارای انواع مناظر کارستیک باشد. با توجه به موارد مذکور، در این تحقیق به تحلیل عوامل موثر در توسعه لندفرم‌های کارستیک و همچنین تاثیر نقش لندفرم‌های کارستیک در توسعه ژئوتوریسم شهرستان کامیاران پرداخته شده است. این تحقیق بر مبنای روش‌های توصیفی و تحلیلی می‌باشد. داده‌های تحقیق شامل نقشه‌های زمین‌شناسی 1:100000، نقشه‌های توپوگرافی 1:250000، مدل رقومی ارتفاعی 30 متر و همچنین اطلاعات کتابخانه‌ای و اطلاعات حاصله از بازدیدهای میدانی می‌باشد. این تحقیق از دو مرحله انجام شده است که در مرحله اول با استفاده از روش کوبالیکوا و بومی به شناسایی و ارزیابی ژئوسایت‌ها پرداخته شده و در مرحله دوم نیز با استفاده از مدل تلفیقی منطق فازی و ANP مناطق کارستیک توسعه یافته شناسایی شده است. نتایج حاصله از ارزیابی ژئوسایت‌ها بیانگر این است که مناطق غربی و جنوب غربی شهرستان کامیاران دارای بیش‌ترین تعداد ژئوسایت‌ها هستند و ژئوسایت‌های این مناطق از جمله دره پالنگان دارای بالاترین امتیاز هستند. همچنین بر اساس نتایج بدست آمده، بخش زیادی از شهرستان کامیاران، خصوصا مناطق غرب و جنوب غربی این شهرستان را مناطق کارستیک توسعه یافته دربرگرفته است. با توجه به موارد مذکور، یکی از دلایل توان توریستی بالای شهرستان کامیاران، وجود منابع کارستیک توسعه یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assess the role of developed karst resources in capabilities Geotourism of Kamyaran city

نویسندگان [English]

  • Atrin Ebrahimi 1
  • davoud Mokhtari 2
  • shahram roostaei 2
1 Tabriz University
2 Tabriz university
چکیده [English]

Introduction

One of the areas that has high potential in the development of geotourism and tourism industry is the karst areas. Iran covers about 11% of the country's karst areas, most of which are located in the Zagros belt.. Kamyaran city in Kurdistan province is one of the areas located in karst formations and due to the geographical location and the existence of appropriate parameters such as rainfall, lime purity, the presence of seams and cracks, etc., has caused most of the karst areas of this area to be developed and this factor has caused in this city We see a variety of karst landscapes such as caves, valleys, rivers and abundant springs and waterfalls, and also on a smaller scale types of lapis that play a role in the diversity of landscapes in the region. The diversity of karst landscapes in the region has caused this city to be very popular with tourists in recent years, so the karstic nature of the region has been the main factor in attracting tourists in recent years, but despite the karst factors as Has been the main factor in the development of tourism in the region, However, no comprehensive research has been done on the geomorphological resources of tourism and their vulnerability, so in this study, the effective factors in the development of karst landforms and also the impact of the role of karst landforms in the development of geotourism in Kamyaran city have been studied.



Materials and methods

This research is based on descriptive and analytical methods. Research data include geological maps 1: 100000, topographic maps 1: 250,000, digital model of 30 m height, as well as library information and information from field visits. In this research, ArcGIS and SPSS have also been used as research tools. This research has been done in two stages. In the first stage, potential library geosites have been identified using library studies and field visits. After identifying the geosites, they were evaluated using the Kubalikova method and the local method, which was prepared based on different methods. In the second stage, in order to identify the karst areas developed, 9 parameters including slope, slope direction, altitude, distance from the river, precipitation, temperature, distance from the river, distance from the fault, lithology and land use have been used. After preparing the information layers, in order to do the final zoning, the prepared layers are fuzzy. After preparing the information layers and fuzzy them, the information layers have been weighed using the opinions of relevant experts and the network analysis model (ANP). After weighting the information layers, the obtained weight is applied on the layers and finally the information layers are combined using a fuzzy gamma operator, thus preparing the final map of the developed karst areas.



Discussion and results

The results of the evaluation of geosites indicate that according to the Kubalikova method, among the geosites of the region, Palangan valley has the highest score with a total of 10.25 points, followed by the geosites of Gavoshan dam and Tangivar river. With 10 and 8.75 points, respectively, have the highest score. According to the local method, Palangan Valley geosite has the highest score with a total of 28 points, followed by Tangivar River and Amirabad Plain with 26 and 25 points, respectively. Also, based on the results of combining the two methods of Kubalikova and native, the Palangan valley geosite with an average of 74.4%, has the highest score, so it is the most valuable geosite in Kamyaran. After this geosite, the geosites of Tangivar River, Gavoshan dam, Morvarid neck and Vian valley have the highest score with an average of 66.2, 66, 62.7 and 61.4 points, respectively. The results of identifying areas prone to karst development also indicate that the western parts of Kamyaran city, corresponding to the Shaho slopes, have a high potential for the development of karst processes.



Conclusion

The results of the research indicate that a large part of Kamyaran city is covered by developed karst areas, which has caused this city to have a high geotourism potential. In fact, under the influence of hydro-climatic conditions, geology and geomorphology, many parts of the city, including its western and southwestern regions, are prone to the development of karstic processes. Influenced by karstic processes, Kamyaran city has various forms of geotourism including springs, karstic valleys, rivers and also various landscapes resulting from dissolution that the distribution of these geosites is directly related to the development of karstic areas. In fact, a large part of the geosites of Kamyaran city are located in developed karst areas. Developed karst areas, along with their high geotourism potential, are exposed to vulnerabilities due to pollution and degradation, which should be considered in the geotourism development goals of the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geotourism
  • Geotourism Capabilities
  • Karst Resources
  • Karst development
  • Kamyaran City
  • افراسیابان، ا.، 1377. اهمیت مطالعات و تحقیقات منابع آب کارست در ایران، مجموع مقالات دومین همایش جهانی آب در سازندهای کارستی، کرمانشاه
  • بابلی­موخر، ح.، رامشت، م.ح.، ۱۳۹۸. ارزیابی توانمندی­های ژئو­توریستی منطقۀ تشان شهرستان بهبهان بر اساس روش پرالونگ به منظور دستیابی به توسعۀ پایدار، فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال ۱۲، شماره ۴۳، صص ۷۰-۵۳
  • جعفری، غ.، منفرد، ف.، رستم­نژاد، ژ.، رضائی، خ.، ۱۳۹۴. ارزیابی پتانسیل­های بالقوه ژئوتوریسم در منطقه اورامان با استفاده از روش رینارد، دو فصلنامه ژئومورفولوژی کاربردی ایران، سال ۲، شماره ۴، صص ۵۸-۴۴
  • سلمانی، م.، فرجی سبکبار، ح.، ناظمی، م.، اروجی، ح.، 1394. ارزیابی توانمندی ها و کاربری های ژئومورفوسایت ها (مطالعه موردی: ژئومورفوسایت های شهرستان طبس)، فصلنامه پژوهش-های جغرافیای انسانی، دوره ۴۷، شماره 91، صص 177 – 192
  • سیف، ع.، جعفری اقدم، م.، جهانفر، ع.، 1393. ارزیابی و تهیه نقشه آسیب پذیری آبخوان­های کارستی با استفاده از مدل COP (مطالعه موردی: آبخوان کارستی گلین در استان کرمانشاه)، پژوهش­های کمی ژئومورفولوژی، سال ۳، شماره ۳، صص ۷۹-۶۵
  • شایان، س.، عمونیا، ح.، رحیمی هرآبادی، س.، ۱۳۹۵. ارزیابی و مدیریت جامع ژئومورفوسایت­های کارستیک با استفاده از تلفیق مدل­های ارزیابی ­)مطالعة موردی: غار چال نخجیر در استان مرکزی)، فصلنامه گردشگری و توسعه، سال ۷، شماره ۹، صص ۱۳۶-۱۱۸
  • صالحی، ل.، ۱۳۹۷. شناسایی لندفرم­های کارستیک مستعد در توسعه صنعت ژئوتوریسم (مطالعه موردی: بخش اورامان)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور، واحد سنندج
  • عباسی، م.، محمدی، ا.، 139). ارزیابی و تهیه نقشه آسیب­پذیری آلودگی آبخوان کارستی مانشت با استفاده از مدل ریسک، پژوهش­های ژئومورفولوژی، سال ۲، شماره ۱، صص ۱۶۸-۱۵۵
  • مختاری، د.، ۱۳۹۶. ژئوتوریسم: شاه کلید حفاظت و ساماندهی توانمندی­های جوامع محلی با نمونه­هایی از شمال غرب ایران، مجله جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، سال ۲۸، شماره ۳، صص ۵۸-۳۶
  • مختاری،‌ د.، روستایی، ش.، احمدی، م.، ۱۳۹۸. بررسی نقش فرایندهای ژئومورفولوژیک در ایجاد ژئومورفوسایت­های منطقۀ حفاظت شدۀ مانشت، بانکول و قلارنگ با روش پریرا، مجله جغرافیا و توسعه، سال ۱۷، شماره ۵۴، صص ۲۰۴-۱۸۵
  • مختاری، د.، کرمی، ف.، بیاتی خطیبی، م.، 1390. شناسایی اشکال مورفوژنتیک فعال در گردنه پیام با هدف برنامه­ریزی ژئوتوریسم، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال ۲۶، شماره ۴، صص ۹۲-۶۷
  • مددی، ع.، همتی، ط.، 1394. پهنه­بندی قابلیت کارست زایی با استفاده از مدل منطق فازی (مطالعه موردی: منطقه نمک آبرود شهرستان چالوس)، دو فصلنامه ژئومورفولوژی کاربردی ایران، دوره 3، شماره 5، صص 102-89
  • مقصودی، م.، گنجائیان، ح.، ابراهیمی، ع.، 1397. نقش ژئوسایت­ها در توسعه گردشگری پایدار مناطق (مطالعه موردی: شهرستان کامیاران)، دومین همایش ملی میراث فرهنگی و توسعه پایدار
  • نکویی صدری، ب.، 1391. آغازی بر مطالعه ژئومورفوسایت­ها، همایش ملی ژئومورفولوژی و زیستگاه انسان، انجمن ایرانی ژئومورفولوژی.
  • Bollobani, E., Uruci, R. 2019. Geotourism potentials of the National Park “Mali i Tomorrit”, International Journal of Geoheritage and Parks, V 7 (1), p 15-23
  • Bouzekraoui, H., Barakat, A., Touhami, F., Mouaddine, A., & Youssi, M. 2017. Inventory and assessment of geomorphosites forgeotourism development: a case study of BouOulli valley. Journal of AREA, 4, 145-158.
  • Brilha, J. 2011. Geological heritage and European geoparks in Portgal, Proceedings of the VIII uropean Geoparks Conference, Idanha-a-Nova, 14-16 September, Portugul.
  • Comanescu. L. A. Nedelea, R. Dobre. 2012. The Evaluation Of Geomorphosits from the Ponoare protected area, Journal of Geography, Vol, XI.
  • Kubalíková, L. 2013. Geomorphosite assesment for geotourism purposes, Czech Journal of Tourism 2 (2)
  • Kubalíkova, L. 2019. Assessing Geotourism Resources on a Local Level: A Case Study from Southern Moravi (CzechRepublic), Resources 2019, 8(3), 150; https://doi.org/10.3390/resources8030150
  • Kubalíkova, L., Kirchner, K. 2016. Geosite and Geomorphosite Assessment as a Tool for Geoconservation and Geotourism Purposes: a Case Study from Vizovická vrchovina Highland (Eastern Part of the Czech Republic), Geoheritage, 8:5–14
  • Kumar, U., Kumar, B., Neha, M.. 2013. Groundwater Prospects Zonation Based on RS and GIS Using Fuzzy Algebra in Khoh River Watershed, Pauri-Garhwal District, Uttarakhand, India. Global Perspectives on Geography (GPG), Vol. 1: 37-45.
  • Pereira,D., Dias, G. 2008. Master's course on Geological Heritage and Geoconservation. European Geologist.
  • Vujicic, M., Vasiljevic, D., Markovic, S., Hose, T., Lukic, T., Hadzic, O., Janievic, S. 2011. Preliminary Geosites Assessment Model (GAM) and Its Application on Fruska Gora Mountain, Potential Geotourism Detinarion of Serbia; Acta Geographica Slovenica, V 51.2, 361–377.