ارزیابی فعالیت‌های نو زمین‌ساخت در حوضه‌های آبخیز غرب استان گیلان

نویسنده

دانشگاه آزاد اسلامی واحد آستارا

چکیده

در تحلیل مفهوم نو زمین‌ساخت مناطق سطح زمین، بیشترین تمرکز بر مطالعه فرآیندهای پویا و اثرگذار بر شکل‌دهی یا تغییر شکل لندفرم‌ها و پدیده‌های زمین می‌باشد. از این رو، اشکال ژئومورفولوژیکی در برابر فعالیت‌های زمین‌ساختی بسیار حساس بوده و در اثر این حرکات تغییر می‌کنند. هدف از این پژوهش بررسی وضعیت نو زمین ساخت با استفاده از شاخص های ژئومورفولوژیکی همچنین تحلیل نقش عوامل تکتونیکی در شکل گیری و تحول مورفولوژی محدوده تحقیق می باشد.. برای ارزیابی و تحلیل فعالیت‌های نو زمین‌ساختی در هر یک از این حوضه‌ها از طریق شاخص‌های ژئومورفولوژی از جمله: شاخص شکل حوضه (Bs)، شاخص عدم تقارن حوضۀ زهکشی (Af) شاخص تقارن توپوگرافی عرضی (T)، شاخص منحنی هیپسومتریک (Hc)، شاخص پهنای کف دره به ارتفاع آن (Vf)، شاخص پیچ و خم رود (S)، شاخص گرادیان طولی رودخانه (SL) استفاده شده است. نتایج به دست آمده طی چندین مرحله کار میدانی و ارزیابی شاخص‌های ژئومورفولوژی، نشان دهنده وجود حرکات نو زمین‌ساخت فعال در حوضه‌ها به صورت فراخاست و عملکرد سیستم گسلی می‌باشد و نشانه این است که همه حوضه‌های مورد مطالعه دارای فعالیت شدید نو زمین‌ساختی می‌باشد و فقط از نظر شاخص Af در وضعیت غیرفعال قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Neotectonic Activities in Talesh Watersheds Using

نویسنده [English]

  • rafat shahmari
islamic azad university
چکیده [English]

1. Introduction
In the analysis of the neotectonic concept in the regions, the main focus has been to study the dynamic and effective processes on the formation and deformation of land forms and phenomena. Thus, geomorphological forms are too sensitive to tectonic activities and as a result of these movements change. Of the most important geomorphological problems applied in tectonic studies, cliffs, alluvial fields and canals in folded belts can be mentioned, that through changes in the process and form of canals, we can study the neotectonic in the region.
 
2. Methodology
The present article is the result of the research titled, "Preparing Geomorphological Map 1:25000 in West of Gilan". To do this, the researcher applied the common and the  prevalent tools in geography. Field surveys and close observation of land forms and phenomena shared the most in completion of this project. To recognize the neotectonic activities in the study, the researcher used comparative-analytic and field survey. Initially, under-study watersheds based on the land construction were divided into north and south. Then, adjustment and interpretation of topographic, hydrographic, fault and geologic maps and air photographs with geomorphological map were done by the use of ArcGIS software. Finally, SPSS software was applied for data analysis.
 
3. Discussion
The region in the present study involved 4 watersheds in north-west of Gilan, namely, Chelavand, Chubar, Kargan Rud, and Navrood. For the evaluation and analysis of the neotectonic in the region, the researcher used the geomorphological indicators.
The geomorphological indicators provide useful and valid tools for surveying neotectonic activities. When, in a particular region, several morphotectonic indicators rather than one are used together to survey and analyze tectonic activities, the result will be more logical, valid, and meaningful. Therefore, 7 different morphotectonic indicators including River Sinuosity (S), Basin Shape Factor (BS), Transverse Topographic Symmetric Factor (T), Hypsometric Integral (HC), Stream Length (SL), Drainage Asymmetry Factor (AF), and Ratio of Valley-Floor with to Valley Height (VF) were used to achieve the valid results in the study of tectonic activity.
 
 
4. Conclusion
In this study, the status of the tectonic activities in the 4 watersheds located in north-west of Gilan were surveyed. To achieve the valid results, the researcher used 7 different morphotectonic indicators (VF, AF, SL, HC, T, BS, S). The results indicated that the general status of the watersheds is largely the result of tectonic activities and particularly the function of various faults in the region. Hence, the results of the geomorphological indicators in the 4 watersheds showed the active neotectonic movements in the watersheds and the fault system function. In addition, the watersheds under consideration had strong neotectonic activity, but regarding the indicator of AF, they had an inactive status.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Neotectonic
  • geomorphological indicators
  • Watershed
  • Talesh
  • بیاتی ، مریم (1388)، تحلیل اثرات نئوتکتونیکی در نیمروخ طولی رودخانه‌های حوضه قرنقوچای واقع در دامنه‌های شرقی سهند، مجله فضای جغرافیایی اهر، سال نهم، شماره 27
  • خیام، مقصود و مختاری، داود (1382)، ارزیابی عملکرد فعالیت‌های تکتونیکی بر اساس مرفولوژی مخروط افکنه ها. (مورد نمونه: مخروط افکنه‌های دامنه شمالی میشو داغ)، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 44
  • رامشت، محمدحسین و حبیب‌اللهیان، محمود (1390)، کاربرد شاخص‌های ارزیابی تکتونیک جنبا در برآورد وضعیت تکتونیکی بخش علیای زاینده رود، جغرافیا و توسعه، شماره 26، صص 112
  • رامشت، محمدحسین و سیف، عبدالله (1388)، تأثیرات تکتونیک جنبا را بر مورفولوژیک مخروط افکنۀ درختنگان در منطقۀ شهداد کرمان، جغرافیا و توسعه شماره 16، ص 48-30
  • رامشت، محمدحسین؛ عبدالله سیف؛ سمیه سادات شاه زیدی و مژگان انتظاری (1381)، تأثیر تکتونیک جنبا بر مورفولوژی مخروط افکنۀ درختنگان در منطقۀ شهداد کرمان، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 16
  • سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح کشور (1361)، نقشه توپوگرافی 1:50000 ناورود
  • سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور (1368)، نقشه زمین‌شناسی 1:100000 تالش
  • سلیمانی، ش (1378) رهنمودهایی در شناسایی حرکات تکتونیکی فعال و جوان با نگرشی بر مقدمات دیرینه لرزه‌شناسی »، مؤسسه بین‌المللی زلزله‌شناسی مهندسی زلزله، چاپ اول
  • صفاری، ا.، و منصوری، ر (1392)، ارزیابی نسبی فعالیت‌های زمین‌ساختی بخش علیای حوضه آبخیز کنگیر (ایوان غرب) با استفاده از شاخص‌های ژئومورفیک»، مجله جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای، شماره 7
  • کرمی، فریبا (1388)، ارزیابی نسبی فعالیت‌های تکتونیکی با استفاده از تحلیل‌های شکل سنجی (مورد نمونه: حوضه اوجان چای، شمال شرقی کوهستان سهند)، مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 20، شماره 3
  • گورابی، ابوالقاسم و احمد نوحه‌گر (1386)، شواهد ژئومورفولوژیکی تکتونیک فعال حوضه آبخیز درکه، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 60
  • مددی، ع، رضایی مقدم، م. ح، رجایی، ع. ا (1383)، تحلیل فعالیت‌های نئوتکتونیک با استفاده از روش‌های ژئومورفولوژی در دامنه‌های شمالغربی تالش (باغرو داغ)، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 48: 138 – 123
  • وحدتی داشمند، بهارک؛ قاسمی، محمدرضا؛ قرشی، منوچهر و حقی‌پور، نگار (1385)، نو زمین‌ساخت سپیدرود و دشت گیلان، فصلنامه علوم زمین، سال هفدهم، شماره 65
  • یمانی، مجتبی؛ مقیمی، ابراهیم و تقیان، علیرضا (1387)، ارزیابی تاثیرات نو زمین‌ساخت فعال در دامنه‌های کرکس با استفاده از روش‌های ژئومورفولوژی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره مقاله 72
  • یمانی، مجتبی؛ باقری، سجاد و جعفری اقدم، مریم (1389)، تأثیر نوزمین ساخت در مورفولوژی آبراهه‌های حوضه چله (زاگرس غربی)، مجله جغرافیایی، ش 1
  • Azor, A., Keller, E.A., Yeats, R.S., (2002), “Geomorphic indicators of active fold growth: South Mountain-Oak Ridge Ventura basin, southern California”, Geological Society of America Bulletin 114, 745–753.
  • Berberian, M., Yeatz, R. S., (2001), “Contribution of archeological data to studies of earthquake history in the Iranian Plateau”, Journal of Structural Geology 23, 563-584.
  • Bull, W.B., McFadden, L.D., (1977), “Tectonic geomorphology north and south of the Garlock fault, California. In: Doehring, D.O. (Ed.)”, Geomorphology in Arid Regions. Proceedings of the Eighth Annual Geomorphology Symposium. State University of New York, Binghamton, pp. 115–138.
  • Hamdouni, R.E., Irigaray, C., Fernandez, T., Chacon, J., Keller E.A., (2007), “Assessment of Relative Active Tectonic, South West Border of the Sierra Nevada (Southern Spain)”, Geomorphology, 96, 150-173.
  • Keller, E.A., Pinter, N., (2002), “Active Tectonics: Earthquakes, Uplift, and Landscape. Prentice Hall”, New Jersey.
  • Menges, C. M (1987), Temporal and spatial segmentation of the Pliocene-Quaternary fault rupture along the western Sangre de Cristo mountain front, northern New Mexico: U.S. Geological Survery Open-File Report 87-673
  • Molin, P., Pazzaglia, F.J., Dramis, F., (2004), “Geomorphic expression of active tectonics in a rapidlydeforming forearc, sila massif, Calabria, southern Italy”, American Journal of Science 304, 559–589.
  • Silva, P.G., Goy, J.L., Zazo, C., Bardajm, T., (2003), “Fault generated mountain fronts in Southeast Spain: geomorphologic assessment of tectonic and earthquake activity”, Gemorphology 250, 203–226.
  • Stanley A. Schumm, Jean F. document & John M. Holbrook (2000), Active Tectonics and Alluvial Rivers. Cambridge university press-Yang J.C (1985). Geomorphology (in Chinese). High Education press. Beijing. PP: 320wallace, R.E. 1977. Profiles and Ages of Young Fault Scarps, North Central Nevada. Geological Society of America Bulletin. 202.
  • Yang.J Li, Y. 1997: Response of river Terraces to Holocene climatic changes in Hex corridor, China. George. Sci. 248- 252.