بررسی تأثیر تغییر کاربری اراضی روی وضعیت ژئومورفولوژیکی رودخانه کر

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

2 دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشگاه تهران

چکیده

مطالعه تغییرات زمانی و مکانی کاربری اراضی، اطلاعات مهمی در زمینه تغییرات ژئومورفولوژی مجرای رودخانه فراهم می‌کند؛ لذا در این تحقیق نقش مداخلات انسانی و بخصوص تغییرات کاربری اراضی در وضعیت ژئومورفولوژیکی رودخانه کر (بالادست سد درودزن- استان فارس) به عنوان یکی از مهمترین مناطق کشاورزی و گردشگری و مهمترین منبع آبی شمال استان فارس مورد بررسی قرار گرفته است. مراحل انجام تحقیق بر مبنای آنالیز سنجش‌از دور تغییرات کاربری اراضی و بررسی اثر تغییرات کاربری اراضی بر منابع زیست‌محیطی و تغییرات ژئومورفولوژی رودخانه با استفاده از روش روزگن است. نتایج روش ارزیابی وضعیت ژئومورفولوژیکی روزگن نشان داد که در طی دوره زمانی مورد مطالعه حداکثر تغییرات ژئومورفولوژیکی در سطح یک و دو روش روزگن مربوط به بازه‌های مکانی شماره یک و دو بوده است و پس از آن به‌ترتیب بازه‌های شماره 4، 5 و 3 در اولویت قرار می‌گیرند. در تمامی بازه‌های مکانی مورد مطالعه به علت فرسایش‌پذیری کرانه‌ها، تغییراتی عرضی و طولی چشم‌گیری رخ داده است و حداکثر تغییرات به ترتیب مربوط به بازه‌های مکانی 2، 1، 3، 4 و 5 است. تغییرات عرضی به ترتیب به علت تغییر شیب، رژیم هیدرولوژیکی، بار معلق و بار بستر، تعرض به زمین‌های محدوده حریم رودخانه و وجود سد بوده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of land use change on Geomorphological state in the Kor River

چکیده [English]

Background/goal: Study of temporal and spatial changes in land use, provides important information about changes in the river channel geomorphology. Therefore, in this research, the role of artificiality and especially land use change on geomorphologic state in the Kor River (Upstream of the Droodzan Dam - Fars Province) as one of the important agricultural and tourism region and the important water source in the north of Fars province have been investigated.
Methodology/design: Remote sensing analysis, GIS tools, and environmental statistics and information also Rosgen morphological method  were used to investigate the river morological changes.
Findings: The results of Rosgen geomorphological assessment showed that during the study time, maximum geomorphologic changes in levels one and two of Rosgen morphological method were for reach number of 1 and 2 and then reach number of  4, 5 and 3 are priority in the Kor River, respectively. Because of the erosion of the bank in all the reaches, Significant lateral and longitudinal alteration occurred, and the maximum alteration are related to reach number 2, 1, 3, 4, and 5, respectively.
Conclusion: The alteration were due to slope change, hydrological regime, suspended and bed load, invasion to the boundaries of the river boundary and the presence of the dam.

کلیدواژه‌ها [English]

  • geomorphology
  • land use
  • Rosgen
  • River classification
  • Kor River