تحلیل فعالیت زمین ساختی حوضه آبریز میقان از طریق شاخص های ژئومورفیک

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک

چکیده

بخش هایی از پوسته زمین در عهد حاضر دارای حرکات زمین ساختی هستند و در آینده نیز مستعد بروز خطر خواهند بود.از این رو، اشکال ژئومورفولوژیکی در برابر فعالیت های زمین ساختی بسیار حساس بوده و در اثر این حرکات تغییر می کنند.حوضه آبریز میقان یکی از حوضه های مرکزی کشور در شمال شرقی استان مرکزی واقع شده است.وجود دو سیستم گسلی اصلی تبرته - تلخاب با روند جنوب شرقی – شمال غربی و گسل های فرعی متعدد نشان دهنده ظهور پدیده های مهم زمین ساختی در این منطقه است. ارزیابی فعالیت های زمین ساختی با استفاده از برخی از شاخص های کمی، نقش مهمی را در شناخت این فعالیت ها داشته و به تفسیر وضعیت زمین ساختی مناطق کمک می نماید. هدف از این پژوهش بررسی وضعیت نو زمین ساخت با استفاده از داده های ژئومورفولوژیکی  است.برای دستیابی به این هدف از هفت شاخص ژئومورفولوژیکی: شاخص های شیب طولی رودخانه (SL ) ، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن(VF)، عدم تقارن حوضه زهکشی (AF)، تقارن توپوگرافی عرضی(T)، نسبت شکل حوضه (BS) ، منحنی هیپسومتری حوضه(HC) و پیچ و خم رودخانه (S)،به عنوان ابزارهای اصلی این پژوهش بهره گرفته شده است.روش تحقیق بر پایه روش تحلیلی استوار است. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل نقشه های توپوگرافی و زمین شناسی منطقه مورد مطالعه، تصویر ماهواره ای و سامانه اطلاعات جغرافیایی در قالب نرم افزار ArcGIS 10 می باشد. همچنین، نتایج کمی بدست آمده طی چندین مرحله کار میدانی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان می دهد که منطقه مورد مطالعه براساس شاخص های شیب طولی رودخانه که مقدار آن برابر (4/353) ، عدم تقارن حوضه زهکشی (6/47)، تقارن توپوگرافی عرضی (24/0) ،منحنی هیپسومتری حوضه ،و پیچ و خم رود که (21/1) می باشند از لحاظ زمین ساختی در وضعیت فعال و تنها بر اساس شاخص، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن که برابر (24/2) و  نسبت شکل حوضه که (5/3) می باشد در حالت نیمه فعال قرار دارد.در نتیجه می توان گفت شاخص BS که بیانگر شکل حوضه است در حوضه های کشیده تر مقدار آن بالاتر است و از آنجا که بیشتر زیرحوضه های مطالعاتی نیز کشیده بودند بیانگر فعالیتهای تکتونیکی بالا می باشد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the tectonic activity of the Meghan watershed basin through geomorphic indices

چکیده [English]

Abstract                                                                                                                                                                     
Parts of the earth's crust during the time of the present have land-based movements and will be susceptible to danger in the future. Therefore, geomorphologic forms are highly sensitive to tectonic activities and are subject to changes in these movements.Meghan is one of the central basins of the country in the northeast of Markazi province. The existence of two main tabarte-tealkhab systems with the southeast-northwest process and multiple sub-faults indicates the emergence of significant tectonic phenomena in the area. . The evaluation of tectonic activities, using some quantitative indicators, plays an important role in recognizing these activities and contributes to the interpretation of the tectonic condition of the areas. The purpose of this study is to investigate the state of the newly built land using geomorphological data. To achieve this goal, seven geomorphologic indices: Longitudinal slope indicators of the river, The width of the valley floor to its height, Asymmetry of drainage basin, Transverse topographic symmetry, Basin shape ratio, Basin Hypsometric Curve, River maze, As the main tools of this research has been used. The research method is based on the analytical method. he tools used in this research include topographic and geological maps of the study area, satellite image and geographic information system in the form of ARC GIS 10 software. Also, the quantitative results obtained during several stages of fieldwork were evaluated. The results of this study show that the study area based on the slope of the river, whose magnitude is (4/353), drainage basin asymmetry (6/47), transverse topographic symmetry (24/0), hypsometric curve basin, and the maze is that (21/1) are in tectonic active status and only based on the ratio of the width of the valley floor to a height equal to (24/2) and the shape of the basin (5/3) It is in semi-active state.. As a result, the BS index, which represents the shape of the basin, is higher in the taller basins, and since most of the study sub-basins are drawn, it indicates high tectonic activity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ground construction
  • Meghan basin
  • geomorphic indicators
  • Geographic information system