پهنه‌بندی عرصه‌های آسیب‌پذیر در برابر مخاطرات طبیعی با تأکید بر زمین لغزش (مطالعه‌ موردی: زیرحوضه گرگانرود شهرستان گرگان )

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه آب و هواشناسی- تغییر اقلیم،دانشگاه گلستان،گرگان،ایران.

3 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه پیام نور

4 کارشناس ژئومورفلوژی،دانشگاه گلستان،گرگان،ایران.

چکیده

حرکات توده‌ای، ازجمله پدیده‌های مورفودینامیک هستند که تحت تأثیر عوامل مختلفی در سطح دامنه‌های مناطق کوهستانی به وقوع می‌پیوندد پهنه‌بندی لغزش‌ها یکی از روش‌هایی است که می‌توان به کمک آن مناطق بحرانی را تعیین کرده و از نقشه‌های پهنه‌بندی به‌دست‌آمده در برنامه‌ریزی‌ها استفاده کرد در این راستا با توجه به موضوع هدف پژوهش حاضر بررسی عرصه‌های آسیب‌پذیر در برابر مخاطرات طبیعی با تأکید بر زمین‌لغزش است. تحقیق حاضر، با توجه به ماهیت مسئله و موضوع موردبررسی، از نوع توصیفی - تحلیلی و از حیث مطالعات کاربردی با تأکید بر روش‌های کمی است. جهت شناسایی مکان‌های دارای پتانسیل لغزش بالا معیارهایی از قبیل: (شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، فاصله از مراکز سکونتی، انحنای زمین، بارش، ارتفاع، تراکم پوشش گیاهی، زمین‌شناسی، خاک، تراکم آبراهه، فاصله از جاده مورد ملاحظه قرارگرفته‌اند به‌منظور محاسبه تراکم و میزان سبزی پوشش گیاهی از باندهای مادون‌قرمز نزدیک و باند قرمز(4-5) ماهواره لندست8 استفاده گردید و خروجی نهایی با روش هم‌پوشانی حسابی در محیط GISمحاسبه شد تمامی فرایندها و تجزیه تحلیل داده‌ها در محیط GIS و نرم‌افزار Super decision استفاده گردید همچنین نتایج بدست آمده در نقشه نهایی نشان‌دهنده آن است که طبقه 5 با ضریب رانش بالا 15 درصد از کل مساحت منطقه، طبقه4 با ضریب لغزش زیاد 19 درصد، طبقه3 با ضریب متوسط35 درصد، طبقه 2 با ضریب کم22 درصد، طبقه1 با ضریب خیلی کم8 درصد را به خود اختصاص داده‌اند درنتیجه بالغ‌بر 34 درصد از کل منطقه در معرض لغزش شدید قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Zoning of Vulnerable Areas Against Natural Hazards with an Landslide (Case Study: Gorganroud Subdomain In Gorgan City)

نویسندگان [English]

  • Esmaeel shahkoee 1
  • reza sarli 2
  • yosef darvishi 3
  • Samane Amanpor Gharaee 4
1 Assistant Professor in The Department of Geography of the University of Golestan.
2 Graduate Student, Climatology, Climate Change, Golestan University, Gorgan.
3 Department of Geography and Urban Planning Payame Noor University (PNU)
4 Bachelor of Geomorphology, Golestan University, Gorgan, Iran
چکیده [English]

Introduction
Mass movements are among the morphodynamic phenomena that occur under the influence of various factors at the level of the mountain range. The zoning of landslides is one of the methods that can be used to help those regions Determined the critical situation and used the mapping maps obtained in the planning, the slopes of the movement included the granular and massive movements of the earth, which, in the region, have several natural causes And human beings can interfere in its occurrence, which unfortunately causes some serious financial and psychological damage. Many landslides are quite natural because of copper So large or even small changes can cause landslides. In landslide, the landslide flows downwards. The flow of soil and flowers in the thrust of the ground is quite moldy and occurs where fine grained soil is completely damaged and saturated with water and flows down the sloping surface, although The thrust of the ground can be slow, but it usually has a terrible speed and most of them are fast and very dangerous.
Methods and material
The present study is descriptive-analytic with regard to the nature of the problem and the subject matter and is a type of applied studies with an emphasis on quantitative methods. The purpose of this study is to investigate the areas of vulnerable natural hazards with emphasis on landslide ( (Gorganroud sub-region) is used to identify areas with high thrust potential such as: slope, gradient direction, land use, distance from residential centers, land curvature, precipitation, elevation, vegetation density, geology, Soil, water condensation, distance from the road have been considered in order to calculate the density and vegetation cover vegetation of infrared bands The Landsat 8 satellite was used for the red light (4-5) and the final output was calculated using an integrated approach in the GIS environment. All the processes and data analysis in the GIS environment and Super decision software were used, so that each weight Following the criteria of the main criterion in the superconducting software environment, Sepeh was multiplied by using the weighted and linear overlapping methods of each of the sub criteria of the main criteria in their weights, and ultimately by the overlapping of each of the overlapping criteria in The main criterion weight of the multiplication and the final output was determined in the form of a thrust map in 5 floors.
Results and discussion
In order to measure the impact of effective factors on landslide, the analytical software mentioned in the research methodology has been used and also to determine the effective indexes in determining low and high risk areas for identifying the degree of drift and land valuation for Types of activities and the importance of each of these criteria in relation to each other according to the current status and the information gathered, as well as the study of books, previous plans and experts' opinion has been taken that ultimately in the form of a layer The information system enters the GIS environment at a later stage, into proportional weights of intelligence layers The importance and the impact of these are given in the appropriate field selection. In order to achieve these indicators, a series of maps and databases were needed that were prepared in the GIS environment and prepared after In order to analyze these maps we used linear and linear overlapping methods.
Discussion and conclusion
Accordingly, according to the valuation of each of the criteria above, the main criterion for topography is the highest value in the curvilinear drift with the weight of 0.564323 and in the hydrographic criterion the greatest interference is in the land of the river density zone with a weight of 0.833333 and in the facility standard Substructure of distance from the road with a weight of 0.800000 and in the criterion of utilization and vegetation density, the criterion of density of vegetation with the weight of 0.50000 and also in the ground and soil criterion are the geological layer with the weight of 833333 respectively, respectively, also have the highest value. The area obtained in the final map of the 5th floor with a high runoff factor of 15% of the total area of the area, 4th floor with a drift coefficient 19%, 3rd floor with a mean of 35%, 2nd floor with a low coefficient of 22%, 1st floor with a very low coefficient of 8%, resulting in up to 34% of the total area exposed to extreme poverty.

Keywords: Slide, Slip, Gorganroud, Gorgan, Super decision, GIS.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Slide
  • Gorganroud
  • Gorgan
  • Super decision GIS
  • سلیمانی، نجمه؛ فرخ­نیا، علیرضا، معتمدی، حسین (1396)، پهنه­بندی حساسیت زمین­لغزش در محدود­ه­ی سایت حفاری چاه A با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی AHP، ماهنامه علمی ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز، شماره ­ی 148، ص 66.
  • صفاری، امیر و هاشمی، معصومه (1395)، پهنه­بندی حساسیت وقوع زمین­لغزش با مدل­های آنتروپی و منطق فازی (مطالعه موردی: شهرستان کرمانشاه)، فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال نهم، شماره 43 ، زمستان، ص 43.
  • شیرانی، ک و عرب عامری، ع، ر (1394) پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش با استفاده از روش رگرسیون لجستیک (مطالعه موردی:حوضه دز علیا)، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب و خاک، سال نوزدهم، شماره هفتاد و دوم، ۱۳، ص 321 تا 334.
  • صفایی­پور، مسعود؛ شجاعیان، علی و آتش افروز، نسرین (1395)، پهنه­بندی زمین­لغزش با استفاده از مدل AHP در محیط GIS (منطقه مورد مطالعه روستای دره گز قلندران شهر دهدز)، فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال نهم، شماره 13 ، بهار، ص 107.
  • عابدینی، موسی و فتحی، محمدحسین (1393)، پهنه­بندی حساسیت خطر وقوع زمین­لغزش در حوضه آبخیز خلخال چای با استفاده از مدلهای چند معیاره، فصلنامه پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی، سال دوم، شماره 4، بهار، صص 85-71.
  • عابدینی، موسی و یعقوب­نژاد اصل، نازیلا (1396)، پهنه­بندی خطر وقوع زمین­لغزش در استان تهران با استفاده از مدل فازی، دوفصلنامه علمی پژوهشی مدیریت بحران، شماره 11، بهار و تابستان، ص 148.
  • عابدینی، موسی (1391)، پهنه­بندی خطر زمین­لغزش­های حوضه گیوی چای بر اساس روش تحلیل سلسله مراتبی AHP، طرح پژوهشی گروه جغرافیای دانشگاه محقق اردبیلی.
  • عظیم­پور، علیرضا؛ صدوق، حسن، دلال اوغلی، علی و ثروتی، محمدرضا (1388)، ارزیابی نتایج مدل AHP در پهنه­بندی خطر زمین­لغزه (مطالعه­موردی: حوضه­آبریز اهر­چای)، فصلنامه فضای جغرافیایی، دوره نُه، شماره 26، صص 87-71.
  • عمادالدین، سمیه و باباجانی، حسین (1396)، پهنه­بندی خطر وقوع زمین­لغزش با استفاده از تحلیل سلسه مراتبی­ (AHP) در حوضه آبریز بابلرود، اولین همایش اندیشه­ها وفناوری­های نوین در علوم جغرافیایی، گروه جغرافیای دانشگاه زنجان.
  • کاظمی­گرجی، فائزه؛ احمدی، حسن و جعفری، محمد (1396)، پهنه­بندی خطر زمین­لغزش با استفاده از روش F-AHP و ارائه راهکارهای مقتضی پیشگیری آن (مطالعه­موردی: حوزه آبخیز نکارود)، مجله منابع طبیعی ایران (مرتع و آبخیزداری)، دوره 70، شماره سه، پاییز، صص 775-763.
  • کرم، عبدالامیر؛ محمودی، فرج ا... (1384)، مدلسازی کمی و پهنه­بندی خطر زمین­لغزش در زاگرس چین­خورده (حوضه­ی آبریز سر خون، استان چهارمحال و بختیاری)، فصلنامه پژوهش­های جغرافیایی، دوره 37، شماره 51، بهار، صص 14-1.
  • متولی، صدرالدین (1396)، پهنه­بندی زمین­لغزش در حوضه­آبخیز خانیان تنکابن با استفاده از مدل ارزش اطلاعات Winf ، فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال دهم، شماره 63 ، تابستان، ص 31.
  • Gemitzi, A., Falalakis, G., Petalas, C (2011). Evaluating Landslide Susceptibility Using Environmental Factors, Fuzzy Membership Functions And GIS. Journal of Global NEST, 13(1), pp.28- 40.
  • Goetz, J. N., Guthrie, R. H. and Brenning, A,( 2011) Integrating physical and empirical landslide susceptibility models using generalized additive models. Geomorphology, 129(3), 376-386.
  • Hadmoko DS, Lavigne F, Sartohadi J, Hadi P, Winaryo (2012). Landslide Hazard and Risk Assessment and Their Application in Risk Management and Landuse Planning in Eastern Flank of Menoreh Mountains, Yogyakarta Province, Indonesia.
  • Roering, J. J. Kirchner, J.W. Dietrich, W. E. (2005). Characterizing Structural and Lithological Controls on Deep-Seated Land Sliding: Implications for Topographic Relief and Landscape Evolution in The Oregon Coast Range, USA. Geological Society of America Bulletin 117, 654–668.
  • ww.wiki2.5040.ir
  • Zhu A-X, Wang R, Qiao J, Qin C-Z, Chen Y, Liu J, Du F, Lin Y, Zhu T. (2014). An expert knowledge- based approach to landslide susceptibility mapping using GIS and fuzzy logic. Geomorphology, 214: 128-138.
  • Ahsan.N, Warner.J, (2015).The socioeconomic vulnerability index: A pragmatic approach for assessing climate change led risks–A case study in the south-western coastal Bangladesh, International Journal of Disaster Risk Reduction, Volume 8, June 2015, pp 32-49.
  • Chen Keping, Blong Russwll, Jacobson Carol (2012). MCE-Risk: Integrating Multicriteria Evolution and GIS for Risk Decision-Making in Natural Hazards, Environmental Modeling & Software,16:387-397.
  • Ferretti, V. (2013), Integrating Multicriteria Analysis and Geographic Information Systems: a survey and classification of the literature, 74th Meeting of the European Working Group “Multiple Criteria Decision Aiding”, pp 3-4.
  • Juan M. Sánchez-Lozano, Jerónimo Teruel-Solano, Pedro L. Soto-Elvira, M. Socorro García-Cascales, (2013). Geographical Information Systems (GIS) and Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods for the evaluation of solar farms locations: Case study in south-eastern Spain. Renewable and Sustainable Energy Reviews, Volume 24, August 2013, pp 544-556.
  • Lantada, N., Pujades, L., & Barbat, A (2014). Vulnerability index and capacity spectrum based methods for urban seismic risk evaluation. Acomparison, Nat Hazards 51.
  • Yamin F., Rahman A., Huq S (2015).“Vulnerability, Adaptation and Climate Disasters: A Conceptual overview; IDS Institute of Development Studies Bulletin, Vol.36, No. 4, October 2015.