انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 1 4 2018 11 18 آشکارسازی آماری تأثیر پدیدۀ گرمایش جهانی بر ناهنجاری‎های دِبی حوضۀ رودخانۀ ارس 43 60 77889 FA فریبا اسفندیاری دانشگاه محقق اردبیلی مهدی عالی جهان دانشگاه تربیت مدرس مسعود رحیمی دانشگاه تهران ارسلان مهرورز دانشگاه تبریز Journal Article 2018 11 18 پژوهش پیش رو برای آشکار‎سازی اثرهای گرمایش جهانی بر آبدهی حوضۀ ارس انجام گرفته است. داده‎های استفاده شده برای انجام این پژوهش، شامل داده‎های سالانه و فصلی گرمایش جهانی و داده‎های دِبی حوضۀ ارس در بازۀ زمانی چهل‎ساله (2008-1968) بوده و براساس روش‎های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی و غیرخطی برای مطالعات فصلی و سالانه به انجام رسیده است. مطالعات نشان از ارتباط معکوس و قوی گرمایش جهانی با آبدهی حوضۀ ارس دارد. این فرآیند، به‎خصوص از سال 1994 به بعد آشکار است و با افزایش گرمایش جهانی آبدهی حوضۀ ارس، کاهش چشمگیری از خود نشان می‎دهد. تغییرات آبدهی حوضۀ ارس نشان از روند کاهندۀ آن طی بازۀ زمانی بلندمدت خود دارد که ارتباط آن با گرمایش جهانی دارای همبستگی معکوس برابر با 68/0- درصد با ضریب تعیین 46/0 است. در بین فصول سال بیشترین تأثیرپذیری از گرمایش جهانی متعلق به فصل زمستان با همبستگی معکوس 70/0- و ضریب تعیین 49/0 است. فصل بهار با همبستگی معکوس 57/0- و ضریب تعیین 32/0، پاییز با همبستگی معکوس 54/0- درصد و ضریب تعیین 29/0 و درنهایت تابستان با همبستگی معکوس 17/0- و ضریب تعیین 03/0 درصد، در رتبه‎های بعدی قرار می‎گیرند. در تمامی مطالعات انجام گرفته، روند دِبی حوضۀ ارس همواره کاهنده بوده و از سال 1994 به بعد زیر میانگین بلند مدت خود است که وقوع خشکسالی و کاهش آبدهی شدید حوضه، درنتیجۀ تأثیر گرمایش جهانی را نشان می‎دهد. مقایسۀ مدل‎های رگرسیون خطی و غیر خطی در شبیه‎سازی تغییر پذیری آبدهی حوضۀ ارس از گرمایش جهانی نشان از دقت بالای مدل غیر خطی نسبت به نوع خطی خود دارد. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77889_fd51ea0a9aef850d67191f537de21a6e.pdf