انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 4 1 2018 11 18 بررسی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه نمرود و تأثیر آن بر ویژگی‌های اقتصادی – اجتماعی منطقه و ارائه راهکارهایی جهت مدیریت آن 75 89 77982 FA فاطمه اسکندری نژاد صدرالعینی تاجیکستان اکتم مرتضی اف صدرالعینی تاجیکستان آرتوبلسکی موسی اف صدرالعینی تاجیکستان Journal Article 2018 11 18 امروزه سیل یکی از رایج‌ترین و پرهزینه‌ترین بلایای طبیعی جهان است. برای پیشگیری و کاهش اثرات سیل اجتناب از قرار گرفتن در معرض این مخاطرات و توانایی کنترل و مهار سطح آب و عملیات مربوط به آن از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشند. منطقه موردمطالعه در این پژوهش حوضه آبخیز نمرود به وسعت 7/812 کیلومترمربع می‌باشد. هدف اصلی این پژوهش تعیین پهنه‌های سیل‌خیز و سیل‌گیر، حوضه رودخانه با استفاده از منطق‌فازی است. جهت اجرای مدل در منطقه از داده‌های مختلفی همچون بارش، کاربری‌زمین، خصوصیات مورفولوژیک دامنه‌ها مثل تحدب و تعقر(profile curvature) همگرایی و واگرایی دامنه‌ها (plan curvature)، شیب دامنه‌ها، شاخص پوشش‌گیاهی(NDVI)، فاصله از رودخانه‌های اصلی و تراکم شبکه زهکشی استفاده‌شده‌است. از بین پارامترها 9 پارامتر در پهنه‌بندی سیل‌خیزی و 5 پارامتر در پهنه‌بندی سیل گیری حوضه بکار رفته‌اند. با آماده‌سازی لایه‌ها و اجرای توابع عضویت هر یک از آن‌ها، با استفاده از عملگر گاما عمل روی‌هم‌گذاری لایه‌ها صورت گرفت و نقشه پهنه‌بندی پتانسیل سیل‌خیزی و سیل گیری در 5 کلاس پتانسیل بدست‌آمد. با توجه به نقشه پهنه‌بندی سیل‌خیزی، پهنه‌های با خطر بسیار زیاد در نیمه شمالی و غربی حوضه واقع گردیده‌اند، اغلب این مناطق از لحاظ تراکم پوشش‌گیاهی در سطح پایینی قرار داشته و از لحاظ کاربری‌زمین از نوع مرتع متوسط و فقیر و نیز زمین‌های با کاربری کشاورزی، تراکم شبکه زهکشی بالا به‌ویژه در بخش‌های غربی، دامنه‌های واگرا با پروفیل محدب و مناطقی با بارش زیاد را تشکیل می‌دهند. در نقشه پهنه‌بندی پتانسیل سیل گیری، بیشتر مناطق شرقی و جنوب‌شرقی حوضه را مناطقی با پتانسیل سیل گیری زیاد و خیلی‌زیاد در برگرفته‌اند که درمجموع 4/24 درصد از حوضه را شامل می‌شود. بررسی الگوی کلی مناطق سیل‌گیر نشان می‌دهد که لایه فاصله از رودخانه و ارتفاع بیشترین تأثیر را برای سیل گیری دارند. این مناطق اغلب نواحی کم‌شیب، سطوح همگرا با پروفیل مقعر، نواحی پست و حاشیه رودخانه‌ها را تشکیل می‌دهند. https://www.geomorphologyjournal.ir/article_77982_52b34fd99ee8836d8ebf86537ec5fc69.pdf