انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 5 1 2018 11 18 پتانسیل سیل‌خیزی حوضه‌های آبریز استان کردستان با به‌کارگیری شاخص‌های مورفومتری و تحلیل‌های آماری 181 190 78038 FA هادی نیری دانشگاه کردستان ممند سالاری دانشگاه کردستان اسرین میرزا مرادی دانشگاه کردستان Journal Article 2018 11 18 سیل یکی از مهم‌ترین مخاطرات تهدیدکننده جامعه بشری محسوب می­شود. در دهه­های اخیر با افزایش جمعیت و تغییر اقلیم اثرات این مخاطره بیشتر شده است. مطالعه ویژگی­های حوضه­ها که میزان سیل­خیزی با آن در ارتباط است می­تواند به مدیریت صحیح این مخاطره کمک نماید. استان کردستان با اقلیم نیمه‌خشک و تغییر­پذیری زیاد بارش از پتانسیل بالایی برای این مخاطره برخوردار است. در این مقاله پتانسیل سیل­خیزی حوضه­های استان کردستان شامل حوضه­های قرارگرفته در داخل استان و مشترک با استان­های مجاور با استفاده از شاخص‌های مورفومتری و هیدروگرافی محاسبه گردید. با این هدف و بر اساس عوامل توپوگرافی و هیدرولوژی سطحی 18 حوضه شناسایی و مورد ارزیابی قرار گرفتند. در ادامه پژوهش آبراهه­ها بر اساس روش استرالر طبقه‌بندی و سپس 12 پارامتر شاخص در ارتباط با سیل‌خیزی شامل طول حوضه، تراکم زهکشی، نسبت انشعاب، فراوانی آبراهه­ها، طول جریان سطحی، ضریب فرم حوضه، شکل حوضه، ضریب کشیدگی، ضریب گردی، ضریب فشردگی، نسبت بافت و مساحت برای تمام حوضه­ها محاسبه گردید. از نرم‌افزارهای GIS و Excel به‌منظور تسهیل محاسبات و استخراج داده­ها و SPSS برای طبقه‌بندی و نیز استاندارد کردن داده­ها استفاده شد. نتایج نشان داد که حوضه‌های آبخیز موردمطالعه بر اساس پارامترهای موردمطالعه در دو خوشه قرار می­گیرند. به ترتیب خوشه 1 دارای 11 حوضه شامل حوضه­های بیجار، گل­تپه، تپه اسماعیل، بوکان، رزاب، سقز، انگوران، قروه، سنندج، تکاب و شاهین­دژ و خوشه 2 دارای 7 حوضه شامل حوضه­های پاوه، سردشت، بانه، روانسر، کامیاران، مریوان و قزلچه می­باشد. همچنین نتایج مقایسه­ای بیانگر قرارگیری حوضه­های خوشه 1 در شرق و حوضه­های خوشه 2 در غرب محدوده موردمطالعه است. مجموع برآوردها و تحلیل­های آماری نشان­دهنده پتانسیل سیل­خیزی بیشتر حوضه­های شرقی با وجود بارندگی بیشتر حوضه­های غربی است که دلیل بارز آن ناشی از شرایط توپوگرافی، پوشش گیاهی و لیتولوژیکی خاص حوضه­های شرقی است.  https://www.geomorphologyjournal.ir/article_78038_6f0a4bf5894cd8acfbcaba3c386fd1c0.pdf