انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Morphometric analysis of alluvial fans in northern Alborz foothills, Mazandaran تحلیل مورفومتریک مخروط افکنه‌ها در مناطق پایکوهی البرز شمالی، مازندران 1 23 218318 10.22034/gmpj.2025.469675.1514 FA رضا اسماعیلی دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران. Journal Article 2024 07 25 Introduction Alluvial fans are cone-shaped alluvial landforms created at the outlet of mountain basins and the transition from relatively steep slopes to relatively flat areas such as valleys and plains. Many urban and rural areas of Iran are located in the foothills and on alluvial fans. Much research has been performed on alluvial fans in arid and semi-arid regions of Iran. However, little research has been done on alluvial fans in the foothills of the northern Alborz Mountains, which are located in a relatively humid region. Mazandaran Coastal Plain is a part of the Caspian Coastal Plain is located between the Caspian Sea and the Alborz Mountains. This zone is covered with Quaternary sediments. In the southern parts of the Mazandaran Plain, many large and small alluvial cones have been formed, which have been studied in this research. Therefore, this research has been carried out with the following objectives, which are: 1) Analysis of the morphometric characteristics of alluvial fans and their catchment areas in the study area, 2) Study of the influencing factors in alluvial fans morphometry, 3) Comparing the results of alluvial fans morphometric the foothill of Northern Alborz mountains with other regions of Iran. Methodology The morphometry of the catchments and alluvial fans is performed based on the digital elevation model (DEM) with a resolution of 12.5 meters ALOS PALSAR. Multi-resolution Valley Floor Flatness (MRVBF) index was first used to determine the boundary of alluvial fans and the approximate range of alluvial fans was identified. Then, using the shape of contour lines, the boundary of the alluvial fans was drawn. The morphometry of alluvial fans was performed by measuring the variables of area, length, volume, gradient, and sweeping angle. Also, morphometric variables of catchments including: area, perimeter, length, Melton roughness index, basin compaction coefficient, and elongation form were measured. In addition, the percentage of forested areas of the catchments and the map of rock resistance to erosion were also prepared as the controlling factors of the basin. The morphometric parameters of the catchments were evaluated using the Principal Component Analysis (PCA) method. The alluvial fans of the study area were grouped based on the variables of area, length, slope, and volume. To better understand the relationships, regression analysis of morphometric variables of watersheds and alluvial fans was performed in SPSS software. Results and Discussion A total of 45 alluvial fans were studied in the Northern Alborz mountains. These fans were classified into three groups based on their morphometric characteristics. Group 1, which includes 91% of the fans in the region, has an average area of 8.5 km2, a length of 2.7 km, a volume of 193 million cubic meters(Mm3), and a longitudinal gradient of 2.47%. In the second group, 6.7% of the fans were placed, which had a larger average area, length, and volume than the first group, but their longitudinal gradient was lower than the other groups, with a value of 0.56. The third group included only one alluvial fan (alluvial fan of Haraz River) which has created a significant difference with the other groups with higher values of the main variables. The analysis of the PCA shows that the first component is mainly based on the geometric characteristics of the catchments. The slope and roughness variables of the basin are placed in the second component and the basin compaction coefficient and elongation form in the third component. These three components include a total of 82.8 percent of the variance. Relationships between catchment and alluvial fan parameters have often been in the form of power regression. Basin area as an important parameter has had significant regression relationships with the parameters of area, length and volume of the fans. R2 values for these regression relationships were calculated as 0.8, 0.78, and 0.8, respectively. In the power regression of the basin and fan area, the value of coefficient b, which is the power of the equation, usually varies between 0.6 and 1.1. The studies conducted in Iran are also in the same range of changes. This coefficient (b) was 0.77 in the study area. The slope of the fan is a variable that has an inverse relationship with the area of the basin and the alluvial fan. The regression of basin area and fan area variables with the slope of the fan has coefficient b equal to -0.18 and -0.22, respectively. Melton's number has a direct relationship with the slope of the fans with an R2 of 0.47. There is a logarithmic regression between the percentage of forest cover and the area of Alluvial fans, a relationship with an R2 of 0.67. In addition to the physical characteristics of catchments, the percentage of tree cover, climate difference in larger basins, and the width of the valley at the end part of the basin have been effective factors in the dimensions of alluvial fans of groups 2 and 3. Conclusion Examining the morphometric variables of alluvial fans the northern Alborz Mountains and their upstream basins shows significant relationships. Despite the complications caused by the changes in the level of the Caspian Sea in the late Pleistocene and Holocene and the tectonic effects of the Caspian fault, these relationships exist between the characteristics of the basin and the morphometry of alluvial fans in the region. The morphometric comparison of the alluvial fans of the northern Alborz mountain range with other regions of Iran shows that the area of alluvial fans in the region is three to four times smaller than in other regions of Iran. The regression relationships show that the slopes of alluvial cones in the study area are 1.2 to 1.6 times lower than other country regions. Therefore, it seems that the controlling role of the catchment, such as the presence of dense forest cover, has reduced the amount of transferred sediments from the catchment. As a result smaller alluvial fans with a gentler slope than other regions of the country have been formed. مخروط افکنه‌ها یکی از مهم‌ترین لندفرم‌های رسوبی رودخانه‌ای هستند که عمدتاً در محل خروج از کوهستان تشکیل می‌شوند. عوامل متعددی در شکل‌گیری و تکامل این اشکال نقش دارند. تحقیق حاضر، با هدف ارزیابی مورفومتری مخروط افکنه‌ها در پایکوههای البرز شمالی (مازندران)، بررسی عوامل مؤثر در تشکیل آنها و مقایسه آنها با مخروط افکنه‌های سایر مناطق ایران انجام شدهاست. در ابتدا محدوده مخروط افکنه‌ها با استفاده از شاخص MRVBF شناسایی شد و سپس با استفاده از شکل منحنی تراز حاصل از مدل ارتفاعی رقومی با قدرت تفکیک 5/12 متر تعیین حدود شدند. پارامترهای مساحت، طول، شیب، حجم و زاویه جاروب مخروط‌ها اندازه‌گیری شدند. مقادیر خصوصیات هندسی حوضه‌های آبریز بالادست، درصد پوشش جنگلی و مقاومت لیتولوژیکی آنها با استفاده از آنالیز مؤلفه‌های اصلی (PCA) مورد تحلیل قرار گرفتند. تعداد 45 مخروط افکنه با مساحت‌های 2/0 تا 370 کیلومتر مربع مورد ارزیابی قرار گرفتند. تحلیل رگرسیونی متغیرهای مختلف بیانگر نقش پارامترهای مساحت، طول و درصد پوشش جنگلی حوضه در تخمین ابعاد مخروط افکنه شامل مساحت، طول، شیب و حجم با ضریب تبیین بالا است. بر اساس این ویژگیها، مخروط‌ها در سه دسته گروه‌بندی شدند. مقایسه ویژگیهای هندسی مخروط‌افکنه‌های البرز شمالی با سایر مناطق کشور نشانمیدهد که مساحت این مخروط‌ها نسبت به سایر مناطق کشور 3 تا 4 برابر کوچکتر و شیب مخروط‌ها 2/1 تا 6/1 برابر کمتر است. علاوه بر خصوصیات هندسی حوضه‌های آبریز، درصد پوشش جنگلی و پهنای دره در قسمتهای انتهایی حوضه هم در ابعاد مخروط افکنه‌ها نقش داشته‌اند.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_218318_568886567902d70e24dcf11db696d283.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Investigation of the role of geomorphology in soil physicochemical characteristics in two alluvial fans of Northeast Damghan بررسی تاثیر ژئومورفولوژی در ویژگیهای فیزیکوشیمیایی خاک در دو مخروط‌ افکنه واقع در شمال‌ شرق دامغان 24 44 220483 10.22034/gmpj.2025.486528.1531 FA شهرام بهرامی دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی. َشیما محمدی فرد کارشناسی ارشد ژئومورفولوژِی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی. Journal Article 2024 11 01 Extended Abstract Introduction Soil is one of the most important factors affecting human life and other living organisms. The soil formation is controlled by climate, organisms, topography, parent material and time. Alluvial fan is one of the most important depositional landforms of arid and semi-arid regions of Iran. Geomorphological landforms and processes of alluvial fan surfaces can strongly affect the physicochemical properties of soils of alluvial fans. Longitudinal positions (apex, toe), transversal positions (margin, inside), the surfaces (old and young), landforms (channels, interfluves, bars, and swales), of the alluvial fans can impact variations in soil characteristics on fan surfaces. The purpose of this research is to analyze the effects of geomorphological landforms and processes on the soil physicochemical parameters of two alluvial fans located in the northeast Damghan. Methodology To achieve the aim of this study, the borders of two studied alluvial fans were identified by the Google Earth images. Differentiating old from young surfaces of fans was done based on semes indexes including drainage pattern, surface morphology, weathering features and surface color/tone on satellite images. The lithological units and faults of the study area were derived from 1:100,000-scale geological maps. To study the soil physicochemical properties of the studied alluvial fan, a total of 40 soil samples (20 samples for each fan) were obtained from soil depths of 0–20 cm. On each fan, samples were gathered from longitudinal positions (apex, toe), transversal positions (margin, inside), surfaces (old and young), and landforms of the old surface (channel, interfluve), and the young surface (bar, and swale). Then, the sand%, silt%, clay%, PH, electrical conductivity (EC) and organic carbon (OC) were calculated. The soil texture was determined by the hydrometer method. The soil acidity (PH) was measured by a PH meter. The soil organic carbon (OC) was measured by Walkley-Black titration method. The electrical conductivity (EC) of soil samples was determined using an EC meter. The Pearson correlation coefficient was used to evaluate the relationship between soil properties. To compare the means of soil parameters in positions, surfaces, and landforms, the t-test were applied. Results and Discussion Results show that only the mean values of EC and PH have statistically significant differences in two alluvial fans. The mean value of organic carbon parameter has a significant difference in the old and young surfaces of fan 1. The means of clay%, silt% and sand% have statistically significant differences in the channels and interfluves of the old surfaces of both alluvial fans. This indicates that the existence of channels and interfluves in the old surfaces of the studied alluvial fans has played an important role in difference in the texture of their sediments. The means of sand% and silt% have significant differences in the bars and swales of the young surface of fan 2. This shows that the young surface landforms (bar and swale) have only caused a fundamental difference in the texture of the sediments of fan 2. The means of all soil parameters does not have a statistically significant difference on the margin and inside of fan 1. However, the means of EC and PH parameters have a statistically significant difference on the margin and inside of the fan 2. Evaluation of the correlation coefficient between soil parameters shows that organic matter has no significant relationship with other soil parameters in fan 1. In fan 2, there is a significant negative relationship between EC and sand%. There is also a significant positive relationship between sand% and PH in fan 2. Soil organic carbon in fan 2 is somewhat affected by the silt%, so that organic carbon increases with the increase of silt%. Also, the EC parameter has a significant negative relationship with PH parameter in fan 2. Conclusion Two studied alluvial fans in the northeast Damghan are located in south Alborz Mountain range. Under the effects of tectonic and climate, most parts of alluvial fans have been abandoned (old surfaces) whereas small parts (young surfaces) of the alluvial fans are subject to flooding and deposition. We analyzed the effects of fan’s surfaces, positions, and landforms on the soil physicochemical parameters. Results show that landforms of old surface (channel, interfluve), and young surface (bar, and swale) have strongly controlled the soil texture of studied alluvial fans. In general, it can be concluded the relative age of the fan surfaces, the soil texture, the channel deflection and continuous change in the location of deposition in the surface of fan, the vegetation cover of the fan surface, the morphology of the fan surface and its landforms, as well as the lithology and morphometry of upstream basins of fans are factors playing important roles in the divergence and difference of soil physicochemical parameters in the studied alluvial fans. در این تحقیق با هدف بررسی نقش ژئومورفولوژِی در ویژگیهای خاک، پارامترهای فیزیکوشیمیایی خاک دو مخروط افکنه در شمال شرق دامغان ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تنها میانگین پارامترهای EC و PH در مخروط افکنه شماره 1 و 2 دارای تفاوت آماری معنی دار هستند. میانگین پارامترهای EC و PH در حاشیه و داخل مخروط افکنه شماره 2 دارای تفاوت معنی دار آماری است. میانگین کربن آلی در بالادست و پائین دست مخروط افکنه شماره 2 دارای تفاوت معنی دار آماری است. میانگین پارامتر کربن آلی در سطح جدید و قدیمی مخروط افکنه 1 دارای تفاوت معنی دار آماری است. بافت خاک در میاناب ها و کانال های تشکیل شده در سطح قدیمی مخروط افکنه ها دارای تفاوت آماری معنی داری است. این موضوع بیانگر آن است که وجود میاناب و کانال در سطوح قدیمی مخروط افکنه های مورد مطالعه نقش مهمی در تفاوت بافت رسوبات آنها داشته است. همچنین میانگین درصد ماسه و سیلت در پشته و مجرای سطح جدید مخروط افکنه شماره 2 دارای تفاوت معنی داری هستند که نشان می دهد لندفرمهای سطج جدید، تنها باعث تفاوت اساسی در بافت رسوبات مخروط افکنه شماره 2 شده اند. به طور کلی از نتایج تحقیق حاضر می توان نتیجه گرفت که عواملی مانند سن نسبی سطح مخروط افکنه، انحراف و تغییر مداوم محل رسوبگذاری در سطح مخروط افکنه، مورفولوژی سطح مخروط و لندفرمهای آن، و همچنین لیتولوژی و مورفومتری حوضه های بالادست در هر مخروط افکنه با مخروط افکنه دیگر متفاوت بوده و این تفاوت ها نقش مهمی در واگرایی و تفاوت پارامترهای فیزیکوشیمیایی خاک در دو مخروط افکنه مورد مطالعه داشته است.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_220483_87d24fdca85a21883c3b47acfca71864.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Evaluating geotourism potential and providing optimal models for Geotourism development (Case study: Kermanshah province) ارزیابی توان ژئوتوریسمی و ارائه الگوهای بهینه توسعه ژئوتوریسم (مطالعه موردی: استان کرمانشاه) 45 62 215775 10.22034/gmpj.2025.483525.1526 FA معصومه رجبی استاد ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز. زهرا زنگنه تبار دانشجوی دکتری ژئومورفولوزی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز. شهرام روستایی استاد ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز. Journal Article 2024 10 14 1-Introduction Geotourism is one of the pillars of tourism development, which has caused the economic and social development of many regions in the world in recent years. Different regions have different geotourism capabilities under natural factors such as geological conditions and hydrogeomorphology. The western regions of the country, including Kermanshah province, are susceptible to geotourism development goals due to having various types of geosites in mountainous areas, erosion geosites, karstic geosites, etc. Also, in terms of population, this province has a high density, which provides the basis for easier development of infrastructure and attraction of tourism. The high potential of geotourism in Kermanshah province as well as the important effects of geotourism in the economic, environmental, social and cultural development of the regions have made it very important to pay attention to the geotourism industry in this region. Considering that any planning in this field requires a comprehensive study and monitoring of the geotourism capabilities of the region, therefore, research in this field is necessary and very important. In fact, considering that many of the geotourism potentials of Kermanshah province are still unknown or less known, it is necessary to first examine the geodiversity potential and then the geotourism potential of the region. Also, due to the fact that Kermanshah province has a lot of differences in landform and climate, it is necessary to classify the geosites of this province and then prepare suitable routes and patterns for tourism in the region. 2-Materials and methods This research is based on descriptive-analytical and statistical methods. In this research, the SRTM 30-meter height digital model, digital information layers, as well as the information obtained from the questionnaire and interview were used as the most important research data. The most important research tools are ArcGIS and Google Earth. According to the subject and objectives, this research has been done in 2 general stages. In the first stage, by using library studies as well as field visits, potential geosites of Kermanshah province have been identified. It should be noted that at this stage all the cities of Kermanshah province have been monitored and finally 120 geosites of Kermanshah province have been identified. After identifying the geosites, they were evaluated using Kubalíkova and Comanescu methods. 3-Discussion and results The high geodiversity of Kermanshah province has caused this province to have 120 geosites suitable for tourism. The results obtained by Kubalíkova's method show that among the geosites of Kermanshah province, the geosites of spring of Bel, The mirage of Ravansar, Qori Qala Cave, The mirage of Taq Bostan and Daryan Dam are respectively 11.75, 11.25, and 11. 75/10 and 75/10 have the highest value. Also, the results obtained from the Comanescu method have shown that among the geosites of Kermanshah province, the geosites of spring of Bel, The mirage of Taq Bostan, Qori Qala Cave, Chaharzebar gorge and Biston Wall are respectively 85, 83, 82, 82 and 82 points have the highest value. Also, based on the results, in general, the geosites of Kermanshah, Ravansar and Paveh cities have a higher score and ultimately more potential for the development of geotourism due to their special natural features. The total results have shown that the high geodiversity potential of Kermanshah province has caused this province to have numerous geosites, each of which has great potential for the development of geotourism. 4-Conclusion The high power of geodiversity of Kermanshah province has caused this province to have diverse geosites. The results obtained from the identification of potential geosites in Kermanshah province have shown that this province has 120 potential geosites, and each of these geosites has great potential for the development of geotourism. In this research, after identifying 120 potential geosites in Kermanshah province, they were evaluated using Kubalíkova and Comanescu methods. The total results obtained from the Kubalíkova and Comanescu methods have shown that the Spring of Bell geosite has been selected as the most valuable geosite in Kermanshah province with 87.7% of the total points, and after this geosite, the Qori Qala geosite with 3.83 points, The mirage of Taq Bostan with 82.8 points, Biston wall and Chaharzabar gorge with 4.81 points, Darian Dam and the mirage of Ravansar with 3.81 points have the highest points. Considering the high potential of the geosites of Kermanshah province, in this research, 16 routes or patterns have been designed to visit the geosites of this province, and based on the results, route number 1 has the highest score with an average of 70.7 points. And after that, routes No. 15 and 16 are considered to have the highest points and the most valuable routes with 68.4 and 68.2 points, respectively. The total results of this research have shown that routes number 1, 15 and 16 have suitable conditions in terms of geotourism potential, so it is necessary to make comprehensive and long-term plans for the development of geotourism in Kermanshah province with emphasis on the mentioned routes. ژئوتوریسم یکی از ارکان توسعه گردشگری است که در طی سال‌های اخیر سبب توسعه اقتصادی و اجتماعی بسیاری از مناطق در جهان شده است. یکی از مناطقی که پتانسیل زیادی جهت اهداف توسعه ژئوتوریسم دارد، استان کرمانشاه است، به همین دلیل در این تحقیق به شناسایی توان ژئوتوریسمی این استان و همچنین ارائه الگوهای بهینه ژئوتوریسم در آن پرداخته شده است. در این تحقیق از مدل رقومی ارتفاعی 30 متر SRTM، لایه‌های رقومی اطلاعاتی و همچنین اطلاعات بدست آمده از پرسشتامه و مصاحبه به‌عنوان مهم‌ترین داده‌های تحقیق استفاده شده است. مهم‌ترین ابزارهای تحقیق، ArcGIS و گوگل ارث بوده است. این تحقیق در دو مرحله کلی انجام شده است که در مرحله اول، با استفاده از روش‌های کوبالیکوا و کامنسکو به شناسایی و ارزیابی ژئوسایت‌های مستعد استان کرمانشاه پرداخته شده است و در مرحله دوم، الگوهای و مسیرهای بهینه توسعه ژئوتوریسم در این استان ترسیم و ارزیابی شده است. مجموع نتایج حاصله از ارزیابی ژئوسایت‌ها نشان داده است که ژئوسایت‌های چشمه بل، غار قوری قلعه و سراب طاق بستان به ترتیب با 7/87، 3/83 و 8/82 درصد، با ارزش‌ترین ژئوسایت‌های استان کرمانشاه محسوب می‌شوند. همچنین نتایج ارزیابی مسیرها و الگوهای ارائه شده نشان داده است که مسیر شماره 1 با میانگین 7/70 امتیاز دارای بالاترین امتیاز بوده است و بعد از آن نیز مسیرهای شماره 15 و 16 به ترتیب با 4/68 و 2/68 امتیاز، دارای بالاترین امتیاز و با ارزش‌ترین مسیرها محسوب می‌شوند، بنابراین ضروری است که برنامه‌ریزهای جامع و بلندمدتی جهت توسعه ژئوتوریسم در استان کرمانشاه با تاکید بر مسیرهای ذکر شده صورت گیرد.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_215775_fdf46ff600d1b1fb883b9f7e32e76ffe.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Evaluation of the geotourism capabilities of karst areas in the southwest of Lorestan province ارزیابی توانمندیهای ژئوتوریستی مناطق کارستی جنوب غرب استان لرستان 63 84 216788 10.22034/gmpj.2025.488335.1534 FA فریبا کرمی استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز. 0000-0002-0021-5680 داود مختاری استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز. 0000-0001-5940-2002 سیامک شرفی دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان. 0000-0002-3711-0508 علی بازوند دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز. Journal Article 2024 11 11 The southwestern region of Lorestan is located in the folded Zagros region. In Iran, karst areas cover about 11% of the country's area, and most of these areas are located in the Zagros belt. Most of the lithological units of this study area have calcareous and soluble structure. For this reason, various karst geomorphosites have been formed in the southwest of Lorestan in two watersheds of Kashkan (Poldakhter and Mamolan counties) and Simre watershed (Kuhdasht and Rumeshkan counties). A large number of these geomorphosites can be considered tourist destinations. The purpose of this research is to evaluate the geotourism capabilities of karstic formations in the southwest of Lorestan province through the model of Kobalikova and Kirchner (2016). The statistical population of the research includes 8 experts of the Cultural Heritage Organization and 7 professors of Lorestan University. According to the obtained results, three formations, Asmari-Shahbazan (27%), Quaternary (25%), Gachsaran (20%), have the highest karst landforms. The results of Kubalikova and Kirchner's model showed that Sarab Teng Siab with 11.5 points got the highest score due to the scientific, educational, economic value and access status and basic infrastructure of tourism, the existence of cultural and environmental values. The geosites of Shirez Gorge, Helt Gorge, Cheshme Shirin Malawi and Ghar Pol Khoda Shirez each rank second with 10.5 points, the geosites of Ghar Kalmakre, Seyed Sahluddin Spring, Efreeneh Waterfall and Khazeena Valley each rank third with 10 points. due to the scientific, educational, economic values and landscape diversity, rarity at the regional, national, and international levels, and access status and environmental value. Gharali geosites of Gizan (5.3 points), Teng Gauzardeh (4.5 points) and Chep Kul Valley and Tulkesh Cheshme with 5 points are the least rated landforms in the southwest of Lorestan. The indicators of Kubalikova and Kirchner's model have not been able to attract tourists from scientific, educational, economic, conservation and cultural aspects.The southwestern region of Lorestan is located in the folded Zagros region. In Iran, karst areas cover about 11% of the country's area, and most of these areas are located in the Zagros belt. Most of the lithological units of this study area have calcareous and soluble structure. For this reason, various karst geomorphosites have been formed in the southwest of Lorestan in two watersheds of Kashkan (Poldakhter and Mamolan counties) and Simre watershed (Kuhdasht and Rumeshkan counties). A large number of these geomorphosites can be considered tourist destinations. The purpose of this research is to evaluate the geotourism capabilities of karstic formations in the southwest of Lorestan province through the model of Kobalikova and Kirchner (2016). The statistical population of the research includes 8 experts of the Cultural Heritage Organization and 7 professors of Lorestan University. According to the obtained results, three formations, Asmari-Shahbazan (27%), Quaternary (25%), Gachsaran (20%), have the highest karst landforms. The results of Kubalikova and Kirchner's model showed that Sarab Teng Siab with 11.5 points got the highest score due to the scientific, educational, economic value and access status and basic infrastructure of tourism, the existence of cultural and environmental values. The geosites of Shirez Gorge, Helt Gorge, Cheshme Shirin Malawi and Ghar Pol Khoda Shirez each rank second with 10.5 points, the geosites of Ghar Kalmakre, Seyed Sahluddin Spring, Efreeneh Waterfall and Khazeena Valley each rank third with 10 points. due to the scientific, educational, economic values and landscape diversity, rarity at the regional, national, and international levels, and access status and environmental value. Gharali geosites of Gizan (5.3 points), Teng Gauzardeh (4.5 points) and Chep Kul Valley and Tulkesh Cheshme with 5 points are the least rated landforms in the southwest of Lorestan. The indicators of Kubalikova and Kirchner's model have not been able to attract tourists from scientific, educational, economic, conservation and cultural aspects.The southwestern region of Lorestan is located in the folded Zagros region. In Iran, karst areas cover about 11% of the country's area, and most of these areas are located in the Zagros belt. Most of the lithological units of this study area have calcareous and soluble structure. For this reason, various karst geomorphosites have been formed in the southwest of Lorestan in two watersheds of Kashkan (Poldakhter and Mamolan counties) and Simre watershed (Kuhdasht and Rumeshkan counties). A large number of these geomorphosites can be considered tourist destinations. The purpose of this research is to evaluate the geotourism capabilities of karstic formations in the southwest of Lorestan province through the model of Kobalikova and Kirchner (2016). The statistical population of the research includes 8 experts of the Cultural Heritage Organization and 7 professors of Lorestan University. According to the obtained results, three formations, Asmari-Shahbazan (27%), Quaternary (25%), Gachsaran (20%), have the highest karst landforms. The results of Kubalikova and Kirchner's model showed that Sarab Teng Siab with 11.5 points got the highest score due to the scientific, educational, economic value and access status and basic infrastructure of tourism, the existence of cultural and environmental values. The geosites of Shirez Gorge, Helt Gorge, Cheshme Shirin Malawi and Ghar Pol Khoda Shirez each rank second with 10.5 points, the geosites of Ghar Kalmakre, Seyed Sahluddin Spring, Efreeneh Waterfall and Khazeena Valley each rank third with 10 points. due to the scientific, educational, economic values and landscape diversity, rarity at the regional, national, and international levels, and access status and environmental value. Gharali geosites of Gizan (5.3 points), Teng Gauzardeh (4.5 points) and Chep Kul Valley and Tulkesh Cheshme with 5 points are the least rated landforms in the southwest of Lorestan. The indicators of Kubalikova and Kirchner's model have not been able to attract tourists from scientific, educational, economic, conservation and cultural aspects. منطقه جنوب‌غربی لرستان در پهنه ناهمواری زاگرس چین خورده واقع شده است و بخش زیادی از واحدهای سنگ‌شناسی این محدوده مطالعاتی دارای ساختار آهکی و انحلال پذیر است. به همین دلیل ژئومورفوسایت‌های کارستی متنوعی در جنوب‌غربی لرستان در دو حوضه آبریز کشکان (شهرستان‌های‌ پلدختر و معمولان) و حوضه آبریز سیمره (شهرستان‌های کوهدشت و رومشکان) شکل گرفته است که تعداد زیادی از آنها می‌توانند مقصدهای گردشگری قلمداد شوند. هدف این پژوهش ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی سازندهای کارستیک در جنوب‌غربی استان لرستان با پیمایش و تحلیل نقشه‌ها و روابط فضایی آن‌‌ها با قلمروهای کارستی از طریق مدل کوبالیکوا و کیرچنر (2016) است. برای اجرای مدل، جامعه آماری پژوهش شامل 8 نفر از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی و 7 نفر از اساتید دانشگاه لرستان می‌باشد. بر اساس نتایج بدست آمده به ترتیب سه سازند آسماری- شهبازان (27) درصد، کواترنر (25) درصد، گچساران (20) درصد بیشترین لندفرم‌های کارست را دارند. کمترین محدوده با لندفرم‌های کارستی متعلق به سه سازند بختیاری (5/0) درصد، گورپی (2) درصد و آغاجاری (3) درصد است. شهرستان پلدختر که در حوضه رودخانه کشکان واقع شده است اشکال کارستی آن‌توسعة یافته و تنوع اشکال آن فراوان است. نتایج مدل کوبالیکوا و کیرچنر نشان داد سراب تنگ سیاب با 11/5 امتیاز بالاترین امتیاز را به دلائل ارزش علمی، آموزشی، اقتصادی و وضعیت دسترسی و زیرساخت‌های اولیه گردشگری، وجود ارزش‌های فرهنگی و زیست محیطی بدست آورد. بعد از آن نیز ژئوسایت‌های تنگه شیرز، تنگه هلت، چشمه شیرین ملاوی و غار پل خدا شیرز هر کدام با 10/5 امتیاز رتبه دوم، ژئوسایت-های غار کلماکره، چشمه سید سهل الدین، آبشار افرینه و دره خزینه هر کدام با 10 امتیاز رتبه سوم را به دلائل ارزش‌های علمی، آموزشی، اقتصادی و تنوع چشم انداز، نادر بودن در سطح منطقه، ملی، فراملی و وضعیت دسترسی و ارزش زیست-محیطی به خود اختصاص دادند.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_216788_c4a10f21ae1f48bdb1257bc119ba4b4f.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Performance Analysis of Snow Cover Indices in the Sahand Mountain Region تحلیل عملکرد شاخص‌های پوشش برف در منطقه کوهستانی سهند 85 102 220481 10.22034/gmpj.2025.481372.1524 FA برومند صلاحی استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی. 0000-0003-4826-6185 ابوذر صادقی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی. حمید سلیمانی یوزبند دانش‌آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی. Journal Article 2024 10 01 Extended Abstract Introduction Snow cover is one of the essential components of Earth's biological, climatic, and hydrological cycles. It plays a crucial role in reflecting sunlight and reducing the Earth's heat effects, while also having a direct impact on global atmospheric circulation. Snow, particularly in mountainous and cold regions, serves as the primary source of surface water, and its melting contributes significantly to freshwater supply in many areas. However, snow cover is highly affected by climate change and human activities, leading to its reduction in some regions and extreme changes in its distribution patterns. Therefore, the use of modern technologies like remote sensing is essential for monitoring snow cover changes on large scales. This study aims to evaluate and compare various indices for extracting snow cover in the Sahand Mountain Massif, one of the most important volcanic mountains in Iran. Methodology For this study, satellite data from Landsat 8 for the year 2024 was used. This data includes multispectral images with various bands that, after the pan-sharpening process, were converted from 30-meter to 15-meter resolution to improve spatial accuracy. Various indices such as NDSI (Normalized Difference Snow Index), NDSII (Normalized Difference Ice and Snow Index), NDSall, NBSIMS (Multicomponent Snow Index), SWI (Snow Water Index), and S3 were used to identify and distinguish snow-covered areas from other land surfaces. These indices are based on spectral reflectance differences between snow, ice, and other surface elements in various satellite image bands. The data was processed and analyzed using Google Earth Engine (GEE), a cloud-based platform for remote sensing data analysis. This system is highly useful in land cover studies due to its high processing speed and ability to handle large datasets. Results and Discussion The results demonstrated that the indices used are highly effective in detecting snow cover. Especially in areas with low albedo (such as shadows or low-reflectance regions), the indices NDSInw and S3 were identified as the best indicators, with an overall accuracy of 100% and a Kappa coefficient of 1. These indices were able to effectively separate snow-covered areas from other phenomena such as soil, rocks, and vegetation. Additionally, the NBSIMS index performed well in identifying water-related features in snow-covered areas, such as meltwater, and could be useful in hydrological analyses. Another notable result was the SWI index's ability to identify the amount of water within the snow cover, which can be effectively used in water resource management and flood forecasting. The findings of this research confirm that various spectral indices can serve as powerful tools for monitoring snow cover and distinguishing it from other surface elements. Particularly in mountainous areas where rapid climatic and hydrological changes occur, indices like NDSI and S3 are highly useful due to their accuracy in snow detection. These results can be beneficial in natural resource management, improving flood forecasting methods, and designing management programs to mitigate the impacts of climate change. Moreover, this research demonstrated that combining remote sensing data with new computational methods, such as cloud-based processing, can enhance the accuracy and speed of environmental analyses. The results of this research show that the use of Landsat satellite images and various indicators to identify and distinguish snow cover, especially in areas with low albedo, can lead to accurate and reliable results. Analyzes using NDSI, NDSall, NDSII, NDSInw, S3, SWI and NBSIMS indices showed that each of these indices has its own strengths and limitations. Conclusion This research demonstrated that using Landsat 8 satellite data and various spectral indices is an effective tool for identifying and analyzing snow cover. Indices such as NDSI and S3, due to their high accuracy and efficiency in distinguishing snow cover in mountainous regions, can be employed in water resource management and flood forecasting. Additionally, this study showed that utilizing the GEE system can significantly improve the speed and accuracy of analyses and provide a foundation for future research on monitoring climate and environmental changes. The findings of this research can serve as a basis for further studies in similar regions and improving management and conservation methods in the face of climate change. Using a combination of different indices can help identify snow cover and its geographical distribution more accurately. This information is very useful and effective for water resource management, flood forecasting, climate change analysis, agricultural planning, and natural resource protection. Especially in areas where snow plays a key role in feeding water resources and determining hydrological patterns, the use of these indicators can be very useful in improving long-term planning and crisis management related to climate change. این پژوهش باهدف بررسی و مقایسه شاخص‌های استخراج پوشش برف در سامانه گوگل ارث انجین (GEE) برای توده کوهستان سهند انجام شده است. در این مطالعه، پس از اعمال عملیات بهبود تصویر و افزایش وضوح تصاویر ماهواره‌ای لندست 8 از 30 متر به 15 متر، شاخص‌های مختلف برف شامل NDSI، NDSII، NDSall، NBSIMS، SWI و S3 محاسبه و به‌کار گرفته شدند. نتایج حاصل از تحلیل تصاویر نشان داد که تمامی شاخص‌های مورد استفاده توانایی بالایی در شناسایی و تفکیک مناطق برفی به‌ویژه در نواحی با آلبیدوی پایین، سایه‌ها و توپوگرافی خشن دارند. شاخص‌های NDSInw و S3 با دقت کلی 100 درصد و ضریب کاپای 1 به‌عنوان بهترین شاخص‌ها برای تفکیک پوشش برف از سایر ویژگی‌های سطح زمین در این منطقه معرفی شدند. همچنین، شاخص‌های NBSIMS و SWI نیز به‌شکل مناسبی در شناسایی ویژگی‌های آبی و مرطوب در مناطق برفی عمل کردند و نشان دادند که می‌توانند در تحلیل‌های هیدرولوژیکی و مدیریت منابع آب به کار روند. این مطالعه نشان می‌دهد که داده‌های ماهواره‌ای با شاخص‌های طیفی مناسب می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر پوشش برف، تخمین میزان آب موجود در برف و بررسی تغییرات فصلی برف کمک کند. این نتایج اطلاعات ارزشمندی برای مدیریت منابع آب، پیش‌بینی سیلاب‌ها و تحلیل تأثیرات تغییرات اقلیمی فراهم می‌کند. در این پژوهش مشخص شد که شاخص‌های NDSInw و S3 با دقت کلی ۱۰۰ درصد و ضریب کاپای ۱، بهترین عملکرد را در تفکیک پوشش برف از سایر عوارض سطح زمین در منطقه کوهستان سهند دارند. همچنین شاخص‌های NBSIMS و SWI در شناسایی نواحی مرطوب و برف‌آب مؤثر ظاهر شدند. این یافته‌ها اهمیت استفاده از فناوری‌های سنجش از دور را در پایش پوشش برف و مدیریت منابع طبیعی در مناطق کوهستانی به‌خوبی نشان می‌دهند.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_220481_25618cebe7146e5b59ae868b2bc4e80d.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Review of the spatial relations between rural settlements and environmental factors in Ardabil County بررسی روابط مکانی سکونتگاه‌های روستایی با عوامل طبیعی در شهرستان اردبیل 103 122 218048 10.22034/gmpj.2025.474701.1518 FA عقیل مددی استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی. فهیمه پورفراش زاده دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی. Journal Article 2024 08 22 Introduction The pattern of rural settlements is more than anything affected by environmental-ecological factors, to the extent that the pattern of rural settlements is fundamentally a reflection of factors and forces of the natural environment. The way of accessing water and soil resources, the type of prevailing climate, the type and density of vegetation, and the proximity and distance to large aquifers and watersheds can act as forcing or inhibiting factors. Ignoring the facilities and limitations of the physical bed of the village for its growth and development may cause environmental issues and problems such as erosion and waste of water and soil resources, extensive damage caused by devastating floods, reduction of forest and pasture products, and loss of fertility and productivity of agricultural lands. Reducing and mitigating adverse environmental consequences for rural communities requires knowledge of the abilities and restrictions of the natural environment and their role in the establishment and development of rural settlements. The current research was conducted with the aim of identifying and determining the relationship between various environmental factors and geographic distribution of villages in Ardabil County. Methodology The research method is descriptive-analytic and we used the Statistical-Spatial analysis to review and determine the relationship between environmental factors and distribution of villages. The data of selected variables including altitude, slope, climate type, lithology, distance to fault, landform, distance to stream, and distance to spring, distance to well, land use/land cover came from various library references. Determining the quality and quantity of the relationship between the environment variables and the geographical distribution of the villages was carried out through "overlap analysis". In this regard, preparation, management and analysis of data are fulfilled by geographic information system (GIS). Ardabil County with area of 2166 square kilometers is located at latitudes 37° 54' 43" to 38° 38' 59" N and longitudes 47° 49' 56" to 48° 41' 41" E. This County has 2 cities, Namely Ardabil and Hir, 10 villages and 178 villages. The population of the County was 606,081 people, of which 531,454 people lived in cities and 74,536 people lived in villages. Due to the centrality of the County in Ardabil province, the villages of Ardabil have the highest level of economic and social development, and extensive agriculture and animal husbandry are prevalent there due to favorable natural conditions. Results The results of the spatial analysis showed that there is a close relationship between the environment variables and the distribution of villages. Most of the villages are in a semi-arid climate, altitudes below 2000 meters, slope below 10 degrees, andesite-dacite and quaternary sedimentary formations, 5 km distance to faults, rough and semi-rough terrain, 1 km distance to rivers, 2 km distance to wells, >2 km distance springs and in agricultural lands. In among the environmental variables, the geomorphology has a comprehensive and outstanding role in spatial distribution of the villages. The arrangement and configuration of the geomorphs are not only effective in the movement of rain-producing fronts and local instabilities, and ultimately, climate variability, but also provide the intensity and weakness of the surface runoff, as well as the formation and feeding of the aquifer through depressions and low altitudes. The erosion of the rocks of the highlands and the accumulation of sediments in the plains are due to geomorphic conditions. Conclusion In planning with aim of construction and regional development for rural settlements, it is necessary to firstly pay attention to all the opportunities and threads that are against the rural settlements depending on the possibilities and ecological limitations, and secondly, consider the comprehensive and systematic approach to the spatial analysis of the physical or natural bed. The current research, which was carried out by considering such an approach and research method, achieved significant and important results. At the whole, it can be said that the establishment of rural settlements in Ardabil County in the physical environment depends on the inter-relationship of the elements and factors of the physical environment. Meanwhile, Hydrogeomorphic factors have played a fundamental and important role in the establishment and development of rural settlements in Ardabil County. The concentration of villages in Ardabil plain, despite its semi-arid climate, is due to its geomorphic location, which promises the availability of massive water and soil resources, physical connections, ease of access, and other biological-livelihood and welfare facilities. The rural settlements of Ardabil County are exposed to the hazards such as earthquake, land destruction, subsidence, and flood, and it is necessary for the planners and policy makers of regional development and construction affairs to pay serious attention to these issues. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تعیین ارتباط عوامل مختلف طبیعی با توزیع جغرافیایی روستاهای شهرستان اردبیل انجام گرفت. متغیرهای انتخابی شامل 10 متغیر ارتفاع، شیب، تیپ اقلیمی، لیتولوژی، فاصله از گسل، تیپ ناهمواری، فاصله از رود، فاصله از چشمه، فاصله از چاه، کاربری/پوشش زمین بود که داده‌های آن‌ها از طریق منابع مختلف کتابخانه‌ای فراهم شد. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی بوده و از تحلیل هم‌پوشانی جهت تعیین ارتباط متغیرهای محیطی با استقرار سکونتگاه‌های روستایی استفاده شد. در این راستا آماده‌سازی، مدیریت و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و اطلاعات در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام پذیرفت. نتایج تحلیل‌های مکانی نشان داد که ارتباط زیادی بین متغیرهای محیط طبیعی و پراکنش روستاها وجود دارد. مکان گزینی روستاهای شهرستان اردبیل عمدتاً در اقلیم نیمه‌خشک، ارتفاعات زیر 2000 متر، شیب زیر 10 درجه، سازندهای آذرین آندزیتی- داسیتی ائوسن و رسوبی کواترنری، فاصله 5 کیلومتری گسل‌ها، ناهمواری کوه و دشت، فاصله یک کیلومتری از رودها، فاصله دو کیلومتری چاه‌ها، فاصله بالای دو کیلومتری از چشمه‌ها و اراضی کشاورزی اعم از آبی و دیم بوده است. با مقایسه اثرات تمامی متغیرهای محیطی در چگونگی توزیع جغرافیایی روستاها نتیجه گرفته شد که عوامل ژئومورفولوژی (ارتفاع، شیب، لندفرم) و سپس هیدرولوژی (رودخانه و چاه) در برپایی و توسعه سکونتگاه‌های روستایی شهرستان اردبیل بر سایر عوامل برتری داشته و اقتصاد کشاورزی روستاها به منابع آب‌وخاک دشت‌ها و کوهپایه‌ها وابسته است. سکونتگاه‌های روستایی شهرستان اردبیل در معرض مخاطرات زمین‌لرزه‌ای، تخریب زمین، فرونشست، و سیل بوده و لازم است تا برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران توسعه و عمران محلی و ناحیه‌ای به این موضوعات توجه جدی داشته باشند. در این زمینه، حفظ حریم رودها، رعایت فاصله ایمن از گسل‌ها، عدم کشاورزی در شیب‌های تند، عدم ساخت‌و‌ساز در جوار دامنه‌های فرسایش‌پذیر و ضعیف الزامی است.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_218048_1a0610e996f98e38eec28cc3ea206d0a.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Modeling of groundwater level fluctuations in Shush plain in relation to sediments and geological sections مدل‌سازی تغییرات سطح آب‌های زیرزمینی دشت شوش در ارتباط با رسوبات و مقاطع زمین‌شناسی 123 135 218114 10.22034/gmpj.2025.460734.1505 FA هیوا علمیزاده دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر. آزاده مقصودی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر. Journal Article 2024 06 02 Introduction Groundwater resources is the largest global reservoir of liquid freshwater, which is under increasing stress due to inappropriate usage and over exploitation (Wang et al., 2019). his water resource plays a essential role in sustaining ecosystems in a vast area of semi-arid land globally (Minaei and Irannezhad., 2016). The quantitative assessment of groundwater resources and study groundwater table changes is principal for manage water resources and sustainable management of this resource, particularly as population growth, socioeconomic development, and climate changes further press the water resources. Groundwater resources is the most important water resource in Iran and other regions with similar types of semi-arid and arid climates. this water resource have decreased due to overdraft and unfortunately, this water resource is endangered. Over-drafting is causing groundwater levels to drop continuously and dramatically in arid and semi-arid regions such as Iran, leading to a global groundwater crisis. In recent years, agricultural development has caused a decrease in Iran’s groundwater resources. Most agricultural lands in Iran are irrigated by groundwater. In this study, an attempt was made to analyze changes in the groundwater table using Modeling of groundwater table fluctuations in Shush plain. Methodology Shush plain is located in the southwest of the Iran, Khuzestan province and in the middle to the end of the Dez river basin with an area of 1996 square kilometers and includes Sabili plains, Lor (Andimeshk) plain, Dimcheh plain, Western Dez plain and Eastern Dez plain. be The study area leads from the north to the Molab and Sarab Jaldan basins, from the west to the East Abbas, Avan and Chenane-Sorkheh basins, from the south to the Shushtar and Ahodasht basins, and from the east to the Gotvand and Lali basins (Soltani et al., 2018). The most important rivers in Shush plain include Dez, Kohank, Golal, Balaroud and Shavor rivers, and the water of these drains is widely used, especially in irrigation and agriculture. The average annual rainfall in the area of the plain is calculated to be about 328 mm. Also, the amount of surface runoff drained from the area is equal to 126 mm. In this area, 14 exploratory wells with a diameter of 16 inches have been drilled, and their depth continues up to the extent of determining the bedrock of the groundwater table. The distribution of these wells in the Sush plain is relatively. Also, in order to investigate the layers of the earth, for each meter of depth, a soil sample was taken to investigate the type of sediments. In the following, the information related to excavations has been used in a more detailed investigation and understanding of the condition of the groundwater aquifer. During the research, using the field method, well logs and GIS, the changes made in the study area were periodically compared. To achieve this goal, ArcGIS software was used to extract the required data and zone groundwater sources. After collecting and analyzing the data used for the water level of piezometric wells of Shush plain in the ArcGIS software environment, interpolation zoning maps were prepared using the IDW method. Also, using WinLog software, geological sections of wells were drawn in different directions (east-west and north-south). Wells with more complete data were used to evaluate and analyze the data of water table changes and water table drop. Finally, the fluctuations of the groundwater table were compared and evaluated based on the logs of the wells and the data of the groundwater table of the wells in the Shush plain. Results and Discussion Examining the maps of the depth and level of the reservoir (Fig. 2 and 3) showed that the direction of the groundwater flow in the Shush plain is from the north and northeast to the south and west of the region. The highest level of groundwater is mainly in the northeast, which decreases towards the southwest. In the east of the plain, the general direction of the flow is from the northeast to the southwest. The groundwater table controls the direction of flow from northeast to southwest, and it has a north-south flow direction around the city of Dezful (Fig 4). In some intervals, there is no hydraulic connection between the aquifer of the western Dez plain and the river. In general, it can be said that the conglomerate highlands, with the exception of the conglomerate located in the west of Balaroud, are the sources of groundwater in the region and affect the direction of the groundwater flow. Another feeding and draining source is the Dez River, which feeds the right bank (Andimeshk Plain) in the first 2 kilometers of the route, but does not play a role in feeding the left bank. According to the log of piezometric wells and geological sections of wells, in the northern margin of Shush Plain (around the city of Dezful-Andimeshk), the texture is mainly of coarse-grained sediments and it is the result of erosion of Bakhtiari conglomerate. In the logs obtained from these wells, coarse-grained sediments in the sizes of sand are observed. The sediments of Bakhtiari Formation are the most important formation of Dasht Shush due to their permeability, intergranular adhesion and appropriate porosity in terms of groundwater resources and aquifer feeding. Also, the presence of fine-grained sediments in the range of silt and sand in some well logs. Conclusion According to the surveys conducted in the Shush plain, due to arid and semi-arid climatic conditions, irregular rainfall distribution in terms of time and place, increasing demand for water resources and limited surface water resources, there is a great dependence on the groundwater of the region. Also, indiscriminate harvesting for agricultural purposes, considering that most of the study area belongs to the agricultural sector, has caused a drop in the water level in the region. Although the Dez River helps to feed the reservoir to some extent, due to over-harvesting and lack of rainfall, this source of power is also in risk, and if pumping from wells is not managed, it faces the risk of water shortage. چاه‌های مشاهداتی و پیزومتری در مطالعات و بررسی‌های زمین‌شناسی، ژئومورفیکی و آب‌های زیرزمینی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشند. هدف اصلی این پژوهش مدل‌سازی نوسان آب‌های زیرزمینی دشت شوش در ارتباط با رسوبات و مقاطع زمین‌شناسی با استفاده ازGIS می‌باشد. در این راستا برای انجام این پژوهش، با استفاده از داده‌های تراز آب‌های زیرزمینی و لاگ چاه‌ها و همچنین نقشه‌های به‌دست‌آمده در نرم‌افزار WinLogو Arc GIS به تحلیل و ارزیابی تغییرات سطح ایستابی چاه‌های پیزومتری محدوده مطالعاتی پرداخته شد. نتایج بررسی نقشه‌های عمق و سطح ایستابی نشان داد جهت جریان آب زیرزمینی در دشت شوش از شمال و شمال‌شرق به سمت جنوب و غرب منطقه می‌باشد. براساس مقاطع زمین شناسی و لاگ چاه‌های پیزومتری، در حاشیه شمالی دشت شوش (اطراف شهر دزفول- اندیمشک) عمدتاً بافت رسوبات درشت دانه بوده و حاصل فرسایش کنگلومرای بختیاری می-باشد. همچنین رسوبات سازند بختیاری به دلیل نفوذپذیری، چسبندگی بین دانه‌ای و تخلخل مناسب، مهم-ترین سازند دشت شوش از نظر منابع آب زیرزمینی و تغذیه آبخوان می‌باشد. با توجه به اینکه بیشتر محدوده مطالعاتی به بخش کشاورزی تعلق دارد و در این مناطق با افت سطح ایستابی مواجه هستیم؛ بنابراین اگر در استفاده از آب‌های زیرزمینی مدیریت اصولی صورت نگیرد، در معرض خطر جدی بحران آب قرار می‌گیرد.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_218114_9d79b981a785df7445bb0cd81ba2e19c.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Quantitative analysis of the geotourism potential of Shirvan Darresi (located in Meshkinshahr County, Ardabil Province) تحلیل کمّی توان ژئوتوریستی شیروان درّه‌سی (واقع در شهرستان مشکین‌شهر استان اردبیل) 136 154 213815 10.22034/gmpj.2025.487121.1532 FA صیاد اصغری سراسکانرود استاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی. Journal Article 2024 11 04 Extended Abstract Introduction Today, in many countries, the tourism industry is the main source of income, employment, private sector growth, and infrastructure development (Movahed and Kohzadi, 2014: 182). In this context, one of the important sub-sectors of the tourism industry is geotourism (Ahmadi et al., 2018: 2). Geotourism is referred to as tourism that has geological, morphological, and cultural attractions, and the correct and optimal use of these attractions in different regions requires knowledge of other aspects. The main purpose of the present study is to investigate and analyze the geotourism potential of sites in the Shirvan Darresi region. This region, with its enormous natural potential, has various natural and pristine geosites in Meshkinshahr County. The results of this research can evaluate the geotourism potential of the region's geosites and identify the most important strengths and weaknesses of the region. This approach can lead to positive feedback and growth of the local economy for the development of a geotourism strategy in mountainous areas such as Shirvan Darreh. Methodology The research method is mainly adjusted to the nature of the subject and the objectives of each research. This research is applied in terms of purpose and its approach is a combination of descriptive and analytical methods, the information and data required for which were obtained from documentary reviews and field studies. To identify and evaluate the geographical location of the region, physical tools such as topographic and geological maps, satellite images, and conceptual tools including ARC GIS software were used. In this study, based on the dynamic Hadzik model, the required information regarding the sub-indices of scientific value, sub-indices of surplus values, and indicators of vulnerability assessment of geosites for the Shirvan Darresi region has been collected based on the opinions of 30 tourists of that region and 30 specialists and experts familiar with the area. Excel, SPSS.26, and Smart PLS4 software have been used for statistical analysis of the data. SPSS.26 software was used for nonparametric tests based on questionnaire results, and PLS4 software was used for structural equation modeling (SEM) tests. Results and Discussion Based on the results of the scientific value, surplus, and vulnerability assessment by experts and tourists, the geotourism areas of Shirvanchay River, Atgoli Lake, Jeirangoli Lake, and waterfalls have average geotourism potential with values of 32.45, 27.79, 27.63, and 22.85, respectively, and the geotourism potential of the rocky sites and Shabil hot spring is 47.95 and 41.10, respectively, which indicates the good geotourism potential of these two sites. According to the structural equation model and the results of confirmatory factor analysis of the variables, the path coefficients of all components are confirmed and the excess values have the highest values. This means that the effect of these factors is greater than the others. The results of factor analysis showed that the variables of the questionnaire components have a factor load of more than 0.5 and are significant, and as a result, all variables and components of the questionnaire are confirmed. According to the research findings, the reliability values of the construct of each component have acceptable ranges and numbers, and all factors are confirmed. The AVE rate for each construct is greater than the shared variance between that construct and other constructs in the model, and accordingly, these values indicate that a construct in the model has more interaction with its indicators than with other constructs. Therefore, the research model is also confirmed in terms of discriminant validity. Conclusion In this regard, it can be acknowledged that despite the potential and actual potential of the entire study area for geotourism purposes, only the Shabil hot spring geocomposite has received more attention, and due to its distance from human centers and lack of proper access routes and insufficient introduction, the potential and capacities of other geocomposites are not utilized to the maximum. Therefore, the fundamental issue of the lack of tourism in the region is the lack of infrastructure, and the city authorities should consider that with coherent and scientific planning, they can turn this area into a model tourism area at the provincial, national, and even global levels, considering its natural attractions, which requires investment and government support. We should not ignore the attractiveness of the erosion walls and cliffs of the Shirvan Darreh area, At-Goli Lake, Jeirangoli, and waterfalls in attracting tourists. In fact, such potentials are mostly found in unknown regions and sectors that are rarely mentioned in research. However, paying attention to these potentials in terms of attracting geotourists can be fruitful in helping to grow the local economy, reduce the migration of neighboring villagers, create new infrastructure, etc. ژئوتوریسم به توریسمی گفته می‌شود که دارای جاذبه‌های زمین شناسی، مورفولوژیکی و فرهنگی است. استفاده صحیح و بهینه از این جاذبه‌ها درمناطق مختلف، مستلزم شناخت از جنبه‌های مختلف می‌باشد. هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی و تحلیل پتانسیل ژئوتوریستی ژئوسایت‌های منطقۀ شیروان درّه‌سی است. این منطقه با پتانسیل‌های طبیعی عظیم، در شهرستان مشکین‌شهر، دارای ژئوسایت‌های طبیعی و بکر مختلفی می‌باشد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش تحقیق آن توصیفی-پیمایشی بوده و شیوۀ گردآوری داده‌ها، اسنادی و پیمایشی است که با استفاده از پرسش‌نامه از دو جامعۀ آماری کارشناسان و گردشگران، اطّلاعات لازم گردآوری شده است. همچنین جهت تحلیل داده‌ها از مدل دینامیکی هادزیک و آزمون‌های آماری با استفاده از SPSS.26 و PLS4 Smartاستفاده شده است. براساس نتایج بررسی ارزش علمی، مازاد و آسیب‌پذیری از نظر کارشناسان و گردشگران، مناطق ژئوتوریستی رودخانۀ شیروان‌چای، دریاچۀ آت‌گولی، دریاچۀ جیران‌گولی و آبشارها، به‌ترتیب؛ با مقادیر 45/32، 79/27، 63/27 و 85/22، دارای توان ژئوتوریسی متوسط هستند. همچنین براساس نتایج حاصله، توان ژئوتوریسی ژئوسایت‌های صخره‌ای و آبگرم شابیل، به‌ترتیب؛ برابر با 95/47 و 10/41 می‌باشد که این موضوع، توان خوب ژئوتوریسمی این دو سایت را نشان می‌دهد. با توجه به بررسی مدل معادلات ساختاری و بانظر به نتایج تحلیل عاملی تأییدی متغیرها، مقادیر پایایی سازه و روایی افتراقی، تمامی متغیرها و مولفه‌های مورد بررسی، تأیید شد. می‌توان اذعان داشت که علی‌رغم توان بالقوه و بالفعل کل منطقۀ مورد مطالعه جهت مقاصد ژئوتوریسم، تنها ژئومورفوسایت آبگرم شابیل، مورد توجه بیشتری قرار گرفته است و از توان و ظرفیت‌های سایر ژئومورفوسایت‌ها، به دلیل دوری از مراکز انسانی، نداشتن مسیر دسترسی مناسب، نبود امکانات اقامتی و نیز عدم معرفی کافی، استفاده حداکثری نشده است. لذا به‌نظر می‌رسد که رویکرد توجه به توسعه استراتژی ژئوتوریسم در این مناطق، می‌تواند بازخوردهای مثبت و رشد اقتصاد محلی را در پی داشته باشند.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_213815_8c4f60c927fa8b8d81031d277f893974.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Evaluation of the hydrogeomorphological quality of the Vihej River in the urban area of Qorveh using the IHG index ارزیابی کیفیت هیدروژئومورفولوژیکی رودخانه ویهج در محدوده شهری قروه با استفاده از شاخص IHG 155 176 217744 10.22034/gmpj.2025.486267.1533 FA علی عبدالملکی دانشجوی مقطع دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا. دانشگاه رازی کرمانشاه. 0009-0000-5258-8633 پیمان کریمی مدرس دانشگاه فرهنگیان و عضو هیئت علمی. Journal Article 2024 11 06 اصطلاح هیدروژئومورفولوژی، تغییرات در رژیم رودخانه، حمل رسوب، مورفولوژی رودخانه، تغییرات جانبی مجرا را مورد توجه قرار می‌دهد که در مطالعات هیدرولوژی، ژئومورفولوژی و اکولوژی کاربرد داشته و فرایندهای طبیعی را در اقدامات و استراتژی‌های مربوط به مدیریت رودخانه دربر می‌گیرد(لارج و نیوسون ، 2006). تخریب هیدرومورفولوژیکی به علت مداخلات انسان، و خطرات مربوط به فرایندهای رودخانه‌ای و دینامیک کانال به‌خاطر افزایش شهرنشینی اهمیت زیادی دارد(رینالدی و سورین ، 2003). رودخانه‌ها از مهمترین عوامل موثر در فرایندهای ژئوموفولوژیک زمین و چرخه‌ی فرسایش می‌باشند(شایان و همکاران، 1396). تغییر بخشی جدایی ناپذیر از تمام سیستم‌های رودخانه‌ای است. اکثر رودخانه‌ها در حال حاضر در شرایطی کاملاً متفاوت با رودخانه‌هایی که قبلا وجود داشتند، کار می‌کنند. مداخلات انسانی به طور غیرمستقیم فرآیندهای ژئومورفیکی مانند انتقال رسوب، فرسایش و رسوب‌گذاری در امتداد رودخانه‌ها را تغییر می‌دهد و توزیع مکانی و سرعت این فرآیندها، تغییرات عمیقی را در مورفولوژی رودخانه ایجاد می‌کند. لذا ارزیابی کیفیت مورفولوژیکی به‌ویژه برای رودخانه‌های ایران که با سطح بسیار بالایی از فشار انسانی مشخص می‌شوند، حائز اهمیت است(ایوب زاده و همکاران، 1401). گسترش سکونتگاه‌های انسانی در قالب افزایش ساخت و سازها و دامنه نفوذ انسان و بهره برداری هر چه بیشتر از طبیعت موجب تخریب محیط طبیعی و برهم خوردن اکوسیستم طبیعی می‌شود. برهم خوردن تعادل اکوسیستم آن هم در این زمان کم، خود ناپایداری منابع آب را تشدید کرده و اکولوژی گیاهی، جانوری و در نهایت انسانی در حوضه را تحت تاثیر قرار میدهد. در این صورت با این روند گسترش سکونتگاه ها و تغییرات کاربری زمین و افزایش دخالت‌های انسانی، پایداری محیطی با آسیب جدی مواجه خواهد شد (رحمانی فضلی و صالحیان بادی، 1395). تأثیر مداخله انسان بر سامانه رودخانه به عنوان یک موضوع مهم در زمینه جغرافیای طبیعی مطرح می‌شود. حدود 50 درصد از سطح زمین در اثر تلاش انسان تغییر یافته است(هوک و همکاران، 2012. رودز و همکاران، 2016 و بیسواس و همکاران، 2021). همواره زندگی بشر در کناره رودخانه‌ها، تغییرات زیادی در بستر و کناره رودخانه‌ها ایجاد کرده است و آسیب‌های زیادی بر اکوسیستم، ظرفیت آبگذری و شرایط تعادل ژئومورفولوژیکی وارد کرده است که این آسیب‌ها مشکلات فراوانی را نیز برای خود بشر به وجود آورده است (پورطبری و همکاران، 1396: 2). توسعه مناطق مسکونی در اطراف سامانه‌های رودخانه‌ای نقش زیادی در کنترل ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی رودخانه‌ها، به‌ویژه باریک شدن رودخانه‌ها ایفا کرده است (یوسفی و همکاران، 2019: 4). پیامدهای مستقیم نقش انسان، که در آن فعالیت انسانی از طریق کارهای مهندسی از جمله کانال‌سازی، سدسازی، انحراف و کالورت سازی بر آبراهه رودخانه تأثیر می‌گذارد، مدت‌هاست که شناخته شده است(گریگوری ، 2006). پایداری رودخانه و واکنش به شرایط محیطی در حال تغییر به شدت به ویژگی مکانی و موضعی (نوع کانال و درجات آزادی؛ ماهیت رسوبات،رژیم‌های هیدرولوژیکی و پوشش گیاهی؛ محدودیت‌های انسانی؛ و مداخلات طبیعی و انسانی گذشته) وابسته است(بافینگتون ، 2012). برای جلوگیری از تخریب رودخانه‌ها و اکوسیستم‌های آبی نیاز است که چاره‌اندیشی شود و رویکردی برای حفاظت از محیط و عملکرد طبیعی رودخانه‌ها اتخاذ شود. رویکردهایی که در کشورهای پیشرو در زمینه احیاء رودخانه‌ها در نظر گرفته می‌شود همگی بروی حداکثر تلاش برای بازگشت به وضعیت قبل از دستکاری رودخانه است(عنبران و همکاران، 1402). مفاهیم هیدرولوژی و ژئومورفولوژی برای پروژه‌های احیای رودخانه شامل تغییرپذیری در زمان و مکان، تأثیر اثرات محلی و پایین‌دست بر فرآیندهای آبراهه است، درک تغییرپذیری هیدروژئومورفیک در اکوسیستم‌های رودخانه‌ای برای تدبیر و ارائه راهکار مؤثر برای حفاظت و بازیابی سامانه‌های رودخانه‌ای مهم و ضروری است(مونتگومری و بولتون ، 2003). دینامیک و پویایی هیدروژئومورفولوژیکی رودخانه عامل کلیدی در سامانه‌های رودخانه‌ای است. این نه تنها از نظر عملکردی، بلکه از نظر ارزش اکولوژیکی، چشم انداز و زیست محیطی سامانه ها نیز حائز اهمیت است(اولرو اوجدا و همکاران، 2011). از اوایل دهه 1980، طیف گستردهای از روش های ارزیابی با تفاوت‌های قابل توجه در اهداف، مقیاس های فضایی، کاربرد، رویکردها، شرایط مرجع و غیره توسعه یافته است(خالقی و همکاران، 1400). روش‌های ارزیابی هیدرومورفولوژیکی به 5 دسته تقسیم می‌شوند: 1- ارزیابی زیستگاه طبیعی(لورنز ،2006). 2- ارزیابی روش هیدرولوژیکی (مارتینز سانتا ماریا و فرناندز یوست ، 2009).3- ارزیابی مورفولوژیکی (رینالدی و همکاران، 2013). 4- ارزیابی زیستگاه اطراف رودخانه (گونزالس دلتاناگو و گارسیا دی جالون ، 2011). 5- ارزیابی تداوم و استمرار حیات ماهی‌ها (بورن و همکاران، 2011). روش‌های ارزیابی مورفولوژیکی با روش‌های ارزیابی زیستگاه طبیعی متفاوت است زیرا دیدگاه ژئومورفولوژیکی گسترده‌تری دارند و به فرآیندهای فیزیکی (مانند تداوم هیدرولوژیکی و رسوب، انتقال رسوب، فرسایش، تنظیم کانال) و تغییرات ناشی از فشارهای انسانی توجه بیشتری می‌کنند و معمولاً در مقیاس های بازه و حوضه استفاده می‌شوند. همچنین روش‌های مورفولوژیکی فرآیند‌گرا هستند و به طور کلی شرایط هیدرومورفولوژیکی رودخانه را در مقیاس زمانی بیشتر ارزیابی می‌کنند(رینالدی و همکاران، 2013). تغییر و دگرگونی جزء صفات دائمی رودخانه‌ها است که بر اساس نوع استفاده و دخالت در آن می‌تواند موجب تغییراتی در کانال رود و حاشیه آن گردد. در پژوهش حاضر، کیفیت هیدروژئومورفولوژی رودخانه ویهج در بازه شهری قروه (ابتدای بازه شهری قروه تا روستای ویهج به طول 8 کیلومتر) مورد ارزیابی قرار گرفت. با استفاده از شاخص هیدروژئومورفولوژیکی IHG در طول مسیر اصلی رودخانه، به هفت (بازه) تقسیم و مقدار این شاخص برای هر بازه تعیین گردید. شاخص IHG تعداد 9 پارامتر را در سه گروه (کیفیت عملکرد رودخانه‌، مورفولوژی آبراهه، پوشش گیاهی کنار رود) ارزیابی می‌کند. مقدار هر پارامتر بین 1 تا 10، متناسب با وضعیت طبیعی و عملکرد حوزه رودخانه قرار دارد. بر اساس نتایج، بازه‌های شماره 1 و 5 دارای وضعیت ضعیف، بازه‌های شماره 6 و 7 دارای وضعیت خوب و بازه‌های شماره 2، 3 و 4 به دلیل دخالت‌های انسانی (از جمله تغییر در الگوی مورفولوژی، ایجاد سازه‌های مهندسی در بستر رودخانه، قطع پیوستگی آبراهه اصلی، ساخت‌وساز در سیلاب‌دشت و تغییر کاربری محدوده سیلاب‌دشت رودخانه به کاربری مسکونی و زراعی)، از کیفیت خیلی ضعیف برخوردار هستند. همچنین، کیفیت هیدروژئومورفولوژی بازه شهری رودخانه به دلیل گسترش فضای شهری و سکونتگاهی، استخراج بی‌رویه شن و ماسه، بیشترین اثرات منفی را دارد.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_217744_941ad4307633da55c8ef45eb9f0dc030.pdf

انجمن ایرانی ژئومورفولوژی پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی 22519424 14 1 2025 06 22 Investigating and identifying areas prone to landslides in the Nobaran Basin of Markazi Province بررسی و شناسایی نواحی مستعد خطر وقوع زمین‌لغزش در حوضه نوبران استان مرکزی 177 195 215591 10.22034/gmpj.2025.491670.1538 FA موسی عابدینی استاد ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی. 0000-0002-4243-4670 الناز پیروزی دانش آموخته دکترای ژئومورفولوژی گرایش مخاطرات ژئومورفیک، دانشگاه محقق اردبیلی. 0000-0003-4363-1147 آقایاری لیلا دانش آموخته دکترای ژئومورفولوژی گرایش مخاطرات ژئومورفیک، دانشگاه محقق اردبیلی. Journal Article 2024 12 01 Introduction Environmental hazards are defined based on the process of human relationship with the environment. Otherwise, the phenomena we call danger. It is part of the normal and common behavior of nature. This process has been dominant in geography since ancient times, perhaps since the dominance of environmental determinism, and according to many geographers, it is considered the main axis of geographical activities. Therefore, environmental risks are always considered one of the most important issues in societies. Land degradation is one of the major problems in developing countries, mainly due to the misuse of soil resources and subsequent erosion. Mass movements, including landslides, are one of the most important issues in the field of natural hazards, because their occurrence can cause significant human and economic losses, especially in mountainous areas. One of the areas that is exposed to this risk is Nobaran Basinin Markazi Province, which is exposed to the risk of landslides due to its hydrogeomorphology and hydroclimatic conditions. For this reason, this study has focused on identifying areas prone to landslides. Methodology The present study is of an applied type and its research method is analytical based on the integration of data analysis, geographic information system, and the use of multi-criteria analysis techniques. In order to zone the landslide hazard, in the data collection stage, the influencing components must first be identified and the required data and information collected and classified based on them. For this purpose, in this study, the influencing factors (including: slope, geology, land use, rainfall, distance from the river, distance from the fault, slope direction, elevation classes and distance from communication routes) were first identified, taking into account the natural and human conditions of the region, reviewing the background of studies and consulting with scientific and local experts familiar with the region. Then, in the next step, information layers related to each of the factors were prepared in the geographic information system environment. The information layers of the waterway network were extracted using the map of rivers of Markazi province. The slope layers were also prepared using a 12.5 m digital elevation model downloaded from the site (vertex.daac.asf.alaska.edu, and the information layers related to lithology (rock resistance) and faults were prepared by digitizing from the geological map of the province; with a scale of 1: 100,000. To extract the land use of the study area, Landsat 8 sensor (OLI) images, obtained from the site (earthexplorer.usgs.gov), were used. In this regard, first, geometric and atmospheric corrections were performed on the images using the Flash method in Envi software. Then, classification was performed using the object-oriented method and the nearest neighbor algorithm in Ecognition Developer software, and the results of the classification of land uses in the present study, both in terms of individual land uses and in terms of the total accuracy and kappa statistics, have acceptable accuracy (greater than 85 percent) in relation to the information produced. Results According to the results obtained from the analysis of information related to the occurrence of landslides in the study area, it has been determined that the land use factor has had the greatest impact on the occurrence of landslides in the region. In such a way that the highest number of landslides have occurred in agricultural, orchard and pasture land uses. The least influential factor was the distance from the river with a weight of 0.011. The second factor that had the most influence on the occurrence of this hazard was the slope factor with a weight coefficient of 0.247. The important and influential parameters studied in this study are the slope factor with a weight of 0.191, the height classes with a weight of 0.147, the distance from the road with a weight of 0.087, the slope direction with a weight of 0.052, the distance from the fault with a weight of 0.031, and the precipitation with a weight of 0.012, respectively, which strengthen the potential for landslide hazard in Nobaran Basin. According to the zoning map of Nobaran Basin, it can be said that 417.11 km of the area of this county is in the very high-risk category, 400.33 km is in the high-risk category, 325.12 km is in the medium-risk category, and 217.710 km is in the very low-risk category. It can also be said that the results of this study indicate the high potential of Nobaran Basinin terms of landslide occurrence. Therefore, the high-risk areas determined in this study are lands where unprincipled works should not be carried out, such as destruction of vegetation cover due to conversion of pasture lands to crops and livestock pastures, quantitative and qualitative reduction of vegetation cover due to excessive grazing of livestock, rainfed cultivation on sloping lands, failure to observe crop rotation, and unprincipled construction and manipulation for road construction. Conclusions Nobaran Basin, Markazi Province, is very prone to landslides due to its geological, physiographic, lithological, climatic and human conditions. Accordingly, the aim of this study is to prioritize the factors affecting landslide occurrence and to zone the risk of its occurrence in Nobaran Basin, Markazi Province. In this study, using 9 parameters (elevation, slope, slope direction, lithology, distance from fault, distance from waterway, distance from communication routes, precipitation and land use) and the combined analytical network model (ANP) and ARAS model, landslide-prone areas in Nobaran Basinhave been identified. Based on the results obtained, the central and southeastern parts of the region have a high potential for landslides. According to the results of landslide risk zoning; 417.11 and 400.300 square kilometers of the area have very high and high risk, respectively. Finally, it can be said that the most important factor contributing to the increase in the amount and potential of landslides in Nobaran Basinis land use change and the increase in agricultural lands and livestock pastures. پدیدۀ زمین‌لغزش‌ یکی از انواع حرکت‌های دامنه‌ای است که همواره خسارات زیادی را در کشور به وجود آورده است. انتقال بخشی از رسوبات دامنه به سمت پایین آن علاوه برخسارت‌های مالی، خطرات جانی زیادی را نیز در پی خواهد داشت. حوضه نوبران استان مرکزی، با توجه به وضعیت زمین‌شناسی، فیزیوگرافی، لیتولوژی، اقلیمی و انسانی، بسیار مستعد وقوع زمین‌لغزش می‌باشد و لذا هدف تحقیق حاضر، پهنه‌بندی خطر زمین-لغزش در این شهرستان می‌باشد. در این مطالعه ابتدا، عوامل مؤثر جهت ایجاد لغزش در حوضه نوبران (طبقات ارتفاعی ارتفاع، شیب، جهت شیب، لیتولوژی، فاصله از گسل، فاصه از آبراهه، فاصله از راههای ارتباطی، بارش و کاربری اراضی) شناسایی شدند و سپس نسبت به تهیه‌ی لایه‌های اطلاعاتی در سامانه اطلاعات جغرافیایی اقدام گردید. در مرحله بعد وزن‌دهی عوامل مورد بررسی، با استفاده از روش ANP و در محیط نرم‌افزار Super Decision انجام گردید و تحلیل و مدل‌سازی نهایی با استفاده از روش ARAS به عنوان یکی از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره، انجام شد. در نهایت، نقشه‌ی حاصله در پنج رده‌ی با خطر بسیار کم تا خطر بسیار زیاد طبقه‌بندی گردید با توجه به نتایج مطالعه، عوامل کاربری اراضی، شیب، زمین‌شناسی و طبقات ارتفاعی بیشترین ضریب وزنی را به خود اختصاص دادند. همچنین، نتایج مطالعه نشان داد؛ به ترتیب 11/417 و 300/400 کیلومتر‌مربع از مساحت حوضه، در طبقات بسیار پرخطر و پرخطر، قرار دارند و مناطق بسیار پرخطر و پرخطر در سازندهایی با زیربنای سنگ سخت به همراه مواد رسوبی و سست سطحی و توده سنگ‌های ریولیتی، کاربری‌های زراعی و مرتع و چراگاه‌های دامی، شیب‌های 35-20 درصد و ارتفاعات بیش از 1600 متر قرار دارند در نهایت می‌توان اظهار داشت، نظر به توان بالای حوضه نوبقران، از لحاظ رخداد حرکات و مخاطره لغزشی، بایستی اقدامات حفاظتی، مدیریتی و آبخیزداری در سطح حوضه مورد توجه مسئولان و دستگاه‌های ذی‌ربط قرار گیردو اقدامات پیشگیرانه لازم صورت گیرد.

https://www.geomorphologyjournal.ir/article_215591_f2b72d13f9c28139361f115f19b7c14c.pdf